Alimlər idrak funksiyasında və gündəlik fəaliyyətdə bəzi dəyişikliklərin gələcək sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola biləcəyini irəli sürürlər.
Azpost.info bildirir ki, avropalı tədqiqatçıların yeni məlumatları göstərir ki, insult baş verməzdən çox əvvəl – bəzən 10 ilə qədər – bədəndə “böyüyə” bilər. Bunlar qəfil simptomlar deyil, insanın düşüncə tərzinə və gündəlik müstəqilliyinə təsir edən tədricən dəyişikliklərdir.
Bu barədə News24 portalı məlumat verir.
Rotterdamdakı Erasmus Klinik Mərkəzinin alimləri 28 il ərzində təxminən 15.000 insanı izləyiblər. İştirakçılar müntəzəm olaraq yaddaş, diqqət, reaksiya müddəti üçün test edilib və yemək bişirmək, təmizlik etmək, maliyyəni idarə etmək və paltar yumaq kimi ümumi ev işlərinin öhdəsindən gəlmək qabiliyyətləri qiymətləndirilib.
Cəmi 1662 iştirakçı sonrakı illərdə insult keçirib. Təhlil mühüm bir qanunauyğunluğu ortaya qoyub: insultdan 10 il əvvəl bu şəxslər insult keçirməyənlərlə müqayisədə idrak funksiyasında tədricən azalma göstəriblər. Onlar düşüncə və yaddaş testlərində daha yavaş nəticə göstəriblər və gündəlik həyatda çətinliklərlə qarşılaşma ehtimalı daha yüksək olub.
Xüsusilə nəzərə çarpan bir əlamət gündəlik müstəqilliyin azalması olub. İnsultdan iki-üç il əvvəl bu dəyişikliklər daha da aydınlaşır – fərdin köməksiz gündəlik işləri yerinə yetirməsi daha da çətinləşir.
Tədqiqatçılar həmçinin yüksək risk qruplarını müəyyən ediblər. Burada qadınlar, orta təhsilli insanlar və Alzheimer xəstəliyinə genetik meylli olanların daha həssas olduqları aşkar edilib.
Mütəxəssislərin qənaətinə görə, idrak dəyişikliklərinin erkən monitorinqi həkimlərin dərhal müdaxilə etməsinə kömək edə bilər. Həyat tərzi dəyişiklikləri, qan təzyiqinin idarə edilməsi, profilaktik terapiya və mütəxəssis monitorinqi insult riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda və pozğunluqların irəliləməsini yavaşlada bilər.
