ABŞ prezidenti Donald Tramp Çin prezidenti Si Cinpin ilə çoxdan gözlənilən danışıqlar üçün Pekinə gəlib.
Azpost.info Assoşeyted Press-ə istinadən xəbər verir ki, gündəmdəki əsas mövzular İranla müharibə, ticarət məsələləri və Amerikanın Tayvana silah satışı olacaq.
Zirvə görüşünün əsas hissəsi cümə axşamı başlayacaq: ikitərəfli danışıqlar, Səma Məbədinə ziyarət və təntənəli ziyafət planlaşdırılır.
Çin tərəfi Trampı dəbdəbəli şəkildə qarşılayıb. Onun təyyarəsi Çin paytaxtına endikdən dərhal sonra qırmızı xalça açılıb.
Prezidenti yüksək vəzifəli şəxslər qarşılayıb: Çin vitse-prezidenti Han Çjen, Çinin Vaşinqtondakı səfiri Se Fenq, xarici işlər nazirinin birinci müavini Ma Çjaosyu və ABŞ-ın Pekindəki xüsusi elçisi Devid Perdu. Mərasimə fəxri qarovul dəstəsi və hərbi orkestr müşayiət edib.
Tramp Ağ Evdən ayrılmazdan əvvəl jurnalistlərə bildirib ki, ABŞ və Çin iki supergücdür. “Biz hərbi cəhətdən Yer kürəsindəki ən güclü ölkəyik. Çin ikinci hesab olunur.”
İqtisadiyyat və enerji böhranı
Səfər Tramp administrasiyası üçün həssas bir məqama təsadüf edir: ABŞ və İsrailin İranla müharibədə iştirakı və nəticədə yaranan inflyasiya fonunda onun daxili reytinqi aşağı düşür. Respublikaçı soya, mal əti və təyyarə ixracı üçün müqavilələr şəklində “qələbə”yə ümid edir.
Əsas iqtisadi təşəbbüslər:
Ticarət Şurası: Tramp administrasiyası fikir ayrılıqlarını həll etmək və yeni ticarət müharibəsinin qarşısını almaq üçün birgə şuranın yaradılması təşəbbüsünü irəli sürməyə ümid edir.
Enerji Təhlükəsizliyi: Müharibə Hörmüz boğazını faktiki olaraq bağlayıb və enerji qiymətlərində kəskin artıma səbəb olub. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin ötən həftə Pekinə səfərinə baxmayaraq, Tramp İranın “tam nəzarət altında olduğunu” və vəziyyətin həllində Si Cinpinin köməyinə ehtiyac duymadığını bildirib.
Tayvan məsələsi: “Birinci qırmızı xətt”
Tayvanın statusu ən mübahisəli məsələlərdən biri olacaq. Çin ABŞ-ın adaya 11 milyard dollarlıq silah paketi satmaq planlarından kəskin narazılığını bildirib.
Vəziyyət Tayvanın süni intellekt inkişafı üçün vacib olan yarımkeçiricilərin istehsalında dünya lideri kimi rolu ilə mürəkkəbləşir. Bu il ABŞ-ın Tayvandan idxalı ilk dəfə Çindən idxal olunan idxaldan çox olub. People’s Daily (CPC-nin rəsmi ruporu) redaksiya məqaləsində Tayvanı “keçilməməli olan ilk qırmızı xətt” və iki ölkə arasındakı münasibətlərdə “əsas risk nöqtəsi” adlandırıb.
Biznes diplomatiyası və nüvə gündəmi
Trampı Jensen Huang (Nvidia) və Elon Musk (Tesla, SpaceX) da daxil olmaqla ailə üzvləri və biznes liderlərindən ibarət nümayəndə heyəti müşayiət edir. Sosial mediada prezident qeyd edib ki, Si Cinpinə “ilk xahişi” Çini Amerika şirkətləri üçün “açıq” etmək olacaq.
Strateji Məqsədlər:
Üçtərəfli Nüvə Sazişi: Tramp ABŞ, Çin və Rusiya arasında nüvə silahlarına nəzarət paktını təklif etmək niyyətindədir. Yeni START Müqaviləsi fevral ayında başa çatıb. ABŞ indi Pekinin nüvə arsenalının artıq 600 döyüş başlığını keçdiyini nəzərə alaraq Çini yeni nəzarət sisteminə daxil etməyə çalışır.
Sanksiyaların yüngülləşdirilməsi: Çin öz növbəsində mikroçiplərə qoyulan texnoloji məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasında və tariflərin azaldılmasında maraqlıdır.
Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) mütəxəssislərinin fikrincə, Çin bu danışıqlara daha güclü mövqedən daxil olur. Görüş açıq münaqişə olmadan davam edərsə Pekin dərhal tarif güzəştləri əldə etməsə belə, bundan effektiv şəkildə faydalanacaq.
