ABŞ və İran razılaşma sənədini imzalamağa hazırlaşır.
Azpost.info bildirir ki, Pakistanın Baş naziri şŞahbaz Şərif bəyan edib ki, ABŞ və İran sülh müqaviləsinin yekun mətni ilə bağlı razılığa gəliblər. ABŞ Prezidenti Tramp isə bildirib ki, İranla müqavilə həftənin sonuna və ya bazar ertəsi günü imzalana biləcək. İran XİN yaydığı bəyanatda bildirib ki, ABŞ-la Anlaşma Memorandumu ilə bağlı mövqelərinin formalaşdırmağın son mərhələsindədirlər.
ABŞ və İran arasında razılaşmanın məzmunundan asılı olaraq neft bazarına təsiri çox böyük ola bilər. Hazırda bazarın əsas gözləntisi budur ki, saziş İran neftinin dünya bazarına daha sərbəst çıxışını təmin edərsə, qiymətlərə aşağı istiqamətli təzyiq yaranacaq.
İran nə qədər neft ixrac edə bilər?
İran dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik ölkələrindən biridir. ABŞ sanksiyalarının yumşaldılması və ya ləğvi halında İran qısa müddətdə gündəlik ixracını yüz minlərlə barel artıra bilər. Bəzi analitiklər bunun orta müddətdə gündə 1 milyon barelə qədər əlavə təklif yarada biləcəyini hesab edirlər.
Neft qiymətləri düşə bilər
Neft bazarında qiymətlər əsasən təklif və tələbin balansı ilə formalaşır. İran neftinin bazara qayıtması qlobal təklifi artırar, təklif çatışmazlığı ilə bağlı narahatlıqları azaldar, qiymətlərə aşağı təzyiq göstərə bilər.
Bu səbəbdən saziş xəbərləri yayılanda treyderlər adətən neft qiymətlərinin gələcək perspektivlərini yenidən qiymətləndirirlər.
İranın ixracı artarsa, OPEC və OPEC+ ölkələri bazardakı tarazlığı qorumaq üçün hasilat siyasətini yenidən nəzərdən keçirə bilərlər. Xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiya kimi böyük istehsalçıların addımları mühüm rol oynayacaq.
Bununla yanaşı, razılaşmanın əldə olunması avtomatik olaraq neft axınının dərhal artacağı anlamına gəlmir. Sanksiyaların ləğvi prosedurları, maliyyə məhdudiyyətləri, logistika və siyasi risklər prosesin sürətinə təsir göstərə bilər.
Azərbaycan üçün nə deməkdir?
Neft qiymətlərinin aşağı düşməsi neft ixrac edən ölkələr üçün gəlirlərin azalması riski yaradır. Bu baxımdan Azerbaijan da prosesləri diqqətlə izləyir. Əgər İran nefti bazara böyük həcmdə qayıdarsa və qiymətlər uzun müddət aşağı səviyyədə qalsa, bu, neft gəlirlərindən asılı ölkələrin büdcə və ixrac gəlirlərinə təsir göstərə bilər.
Qısacası, bazarın hazırkı gözləntisi budur ki, ABŞ-İran razılaşması reallaşarsa, bu, qlobal neft təklifini artıraraq qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Lakin təsirin miqyası razılaşmanın şərtlərindən və onun nə dərəcədə icra olunacağından asılı olacaq.
Samir Abdulla
