Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Maraqlı

Niyə bəzi insanlar solaxaydırlar? –

User 06 İyul 2026 - 11:17 (Last updated: 05 İyul 2026 - 16:38)
solaxay obama

İnsanların böyük əksəriyyəti gündəlik işlərini sağ əllə görür. Yazı yazmaq, qaşıq tutmaq, top atmaq və ya qapını açmaq kimi hərəkətlərdə sağ əl üstünlük təşkil edir. Bununla belə, dünya əhalisinin təxminən 10 faizi solaxaydır.

Bəs niyə bəzi insanlar solaxay, digərləri isə sağaxay doğulur? Alimlər uzun illərdir bu suala cavab axtarsalar da, hələ də yekdil nəticəyə gəlməyiblər.

Genlərin rolu var, amma tək səbəb deyil

Mütəxəssislərin fikrincə, əl üstünlüyünün formalaşmasında genetika mühüm rol oynayır. Solaxay valideynlərin övladlarının da solaxay olma ehtimalı orta hesabla daha yüksəkdir.

Lakin araşdırmalar göstərir ki, bu xüsusiyyət yalnız bir genlə izah olunmur. Çoxsaylı genlərin və onların qarşılıqlı təsirinin əl üstünlüyünün formalaşmasına təsir etdiyi düşünülür.

Beyin inkişafı da təsir göstərir

İnsan beyni iki yarımkürədən ibarətdir və hər biri bədənin əks tərəfini idarə edir.

Əksər sağaxay insanlarda nitq və incə hərəkətlərə cavabdeh olan mərkəzlər beynin sol yarımkürəsində yerləşir. Solaxay insanlarda isə bu bölgülər daha müxtəlif ola bilər. Alimlər hesab edirlər ki, embrional inkişaf dövründə beynin formalaşması əl üstünlüyünə təsir edən əsas amillərdən biridir.

Solaxaylıq xəstəlik deyil

Keçmişdə bəzi cəmiyyətlərdə solaxaylıq mənfi xüsusiyyət kimi qiymətləndirilir, hətta uşaqlar zorla sağ əllə yazmağa məcbur edilirdi.

Müasir tibb isə solaxaylığın tamamilə normal bioloji xüsusiyyət olduğunu qəbul edir. Bu, nə xəstəlikdir, nə də inkişaf qüsuru.

Psixoloqlar bildirirlər ki, uşağın təbii əl üstünlüyünü dəyişdirməyə çalışmaq bəzi hallarda stresə, öyrənmə çətinliklərinə və özünəinamın azalmasına səbəb ola bilər.

Solaxayların fərqli üstünlükləri varmı?

Bəzi elmi araşdırmalar solaxay insanların müəyyən sahələrdə fərqli düşünmə qabiliyyətinə malik ola biləcəyini göstərsə də, bu nəticələr bütün insanlar üçün keçərli hesab edilmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaradıcılıq, idman və ya intellekt səviyyəsi təkcə insanın hansı əldən istifadə etməsi ilə müəyyən edilmir.

Heyvanlar da sağaxay və ya solaxay ola bilər

Maraqlıdır ki, əl və ya pəncə üstünlüyü yalnız insanlara xas deyil.

Araşdırmalar göstərib ki, şimpanzelər, itlər, pişiklər və bəzi quş növləri də müəyyən hərəkətləri yerinə yetirərkən bir tərəfə üstünlük verirlər. Bu fakt göstərir ki, belə xüsusiyyət təkamül prosesində formalaşmış bioloji mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər.

Solaxayların sayı niyə azdır?

Dünya üzrə aparılmış araşdırmalara əsasən, insanların təxminən 90 faizi sağaxay, 10 faizi isə solaxaydır.

Alimlər bu nisbətin min illərdir ciddi dəyişmədiyini bildirirlər. Bunun səbəbi tam məlum olmasa da, sağ əldən istifadənin insan beyninin inkişafı və sosial uyğunlaşma prosesində üstünlük qazanması ilə bağlı olduğu ehtimal edilir.

Alimlər hesab edirlər ki, insanın sağaxay və ya solaxay olması genetika, beyin inkişafı və digər bioloji amillərin birgə təsiri nəticəsində formalaşır. Bu xüsusiyyət tamamilə normaldır və insanın zəka səviyyəsi, bacarığı və ya sağlamlığı barədə fikir yürütməyə əsas vermir. Araşdırmalar davam etsə də, solaxaylığın yaranma mexanizmi hələ də elm üçün tam açılmamış mövzulardan biri olaraq qalır.

Aydın Əliyev

AzPost.az

Post navigation

Previous: Konservin son istifadə tarixi keçibsə, yemək olarmı?
Next: Sovet Bakısında gizli “brilyant imperiyası” –

Oxşar xəbərlər

olum vefat
  • Maraqlı

İnsan ölərkən beynində nə baş verir? – Alimlər qeyri-adi aktivlik qeydə aldı

User 20 Noyabr 2026 - 20:00
Pəhriz
  • Maraqlı

Qarın piyləri qadınlarda diabet riskini 7 dəfə artırır –araşdırma

User 20 Noyabr 2026 - 19:45
arxeolo seher01
  • Maraqlı

Yer kürəsinin nəhəng sirri – Milyard illik dövr hara yoxa çıxıb?

User 20 Noyabr 2026 - 16:39

xƏBƏR

tramp f
  • Dünya

“İranı məhv edirik” – Tramp ABŞ-ın hücumları ilə bağlı danışdı

User 21 Noyabr 2026 - 10:55
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Amerika silahlı qüvvələrinin son günlər İran ərazisinə endirdiyi zərbələrə münasibət bildirib. “Biz İranı...
Read more about “İranı məhv edirik” – Tramp ABŞ-ın hücumları ilə bağlı danışdı
Ukraynaya 8 milyard avro ayrıldı – Avropa İttifaqından rekord dəstək der leyen02
  • Dünya

Ukraynaya 8 milyard avro ayrıldı – Avropa İttifaqından rekord dəstək

User 21 Noyabr 2026 - 10:45
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul edib ilham vyetnam
  • Siyasət

Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul edib

User 21 Noyabr 2026 - 10:42
Türkiyə Rusiyanın S-400-lərini kimə satıb? – Moskva Ankara ilə danışıqları açıqladı S400
  • Dünya

Türkiyə Rusiyanın S-400-lərini kimə satıb? – Moskva Ankara ilə danışıqları açıqladı

User 20 Noyabr 2026 - 23:10
Futbol tarixinin ən yaxşı 50 oyunçusu seçildi – Messi siyahıda yoxdur futbol siya
  • İdman

Futbol tarixinin ən yaxşı 50 oyunçusu seçildi – Messi siyahıda yoxdur

User 20 Noyabr 2026 - 22:48
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.