Rusiya Elmlər Akademiyasının Okeanologiya İnstitutunun alimləri Xəzər dənizində apardıqları son araşdırma zamanı müəyyən ediblər ki, 1996-cı ildən 2025-ci ilə qədər Xəzər dənizinin su səthinin sahəsi 7,4 faiz azalıb.
Bu barədə institut RIA Novosti agentliyinə məlumat verib.
Araşdırmaya əsasən, son 29 il ərzində Xəzər dənizinin su səthinin ümumi sahəsi 28 min 644 kvadratkilometr kiçilib. Bu, 1996-cı ildəki göstəricinin 7,4 faizinə bərabərdir.
Alimlər bildirirlər ki, itirilən ərazi təxminən Albaniyanın ümumi sahəsinə bərabər olsa da, bu göstərici dəniz səviyyəsinin enmə sürəti ilə müqayisədə nisbətən kiçik hesab olunur.
Xəzərin səviyyəsi hər il orta hesabla 10 santimetr azalır
Okeanologiya İnstitutunun məlumatına görə, 1995-ci ildən etibarən Xəzər dənizinin səviyyəsi hər il orta hesabla 10 santimetr aşağı düşür.
Bu müddət ərzində suyun səviyyəsi təxminən 3 metr enib. Nəticədə bir sıra ciddi problemlər yaranıb.
Alimlərin sözlərinə görə, Volqa-Xəzər gəmiçilik kanalının və Xəzər hövzəsində yerləşən limanların dayazlaşması gəmiçiliyi çətinləşdirir. Bundan başqa, dəniz sahili bir çox yaşayış məntəqələrindən getdikcə uzaqlaşır.
Əsrin sonuna qədər vəziyyət daha da ağırlaşa bilər
Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, mövcud tendensiya davam edərsə, XXI əsrin sonuna qədər Xəzər dənizinin səviyyəsi daha 20–21 metr enə bilər.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, institutun baş elmi işçisi Andrey Kostyanoy bildirib ki, hazırda suyun azalmasının ləngiməsi müşahidə olunmur. Əksinə, son illərdə bu proses daha da sürətlənib.
Onun sözlərinə görə, 2005–2019-cu illərdə Xəzərin səviyyəsi ildə orta hesabla 8,16 santimetr azalırdı. Lakin 2020–2024-cü illərdə bu göstərici 22,7 santimetrə yüksəlib.
Alimlər hesab edirlər ki, Xəzər dənizində suyun sürətlə azalması regionun ekologiyası, iqtisadiyyatı, liman infrastrukturu və sahilyanı yaşayış məntəqələri üçün uzunmüddətli ciddi problemlər yarada bilər.
N.Talıbov
