Yuxu
Yuxu pozğunluqları olan insanlarda insult riski daha yüksək ola bilər. Buraya az və ya həddindən artıq yatmaq, uzun müddət gündüz yuxusu, yuxunun keyfiyyətsiz olması, xoruldamaq, xırıltılı nəfəs alma və yuxu apnesi (yuxu zamanı nəfəsin müvəqqəti dayanması) daxildir.
Azpost.info xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Neurology” jurnalında dərc olunub.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, gündə 5 saatdan az və ya 9 saatdan çox yatan insanların insult keçirmə riski, təxminən 7 saat yatanlarla müqayisədə daha yüksək olub.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə edilən nəticələr yuxu pozğunluqları ilə insult arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Lakin onlar bu iki amil arasında güclü əlaqənin olduğunu göstərir. Bu nəticələr həkimləri yuxu problemləri yaşayan insanlarla insult riski barədə daha fəal danışmağa sövq edə bilər.
İrlandiyanın Qoluey Universitetinin tədqiqatçısı Kristin Makkartinin sözlərinə görə, araşdırma göstərib ki, ayrı-ayrı yuxu problemləri insult riskini artırır. Əgər insanda beş və ya daha çox yuxu pozğunluğu əlaməti varsa, insult riski belə problemləri olmayan insanlarla müqayisədə beş dəfə yüksəlir.
Onun fikrincə, bu nəticələr insultun qarşısının alınması üçün yuxunun keyfiyyətinə xüsusi diqqət yetirməyin vacibliyini göstərir.
Araşdırmada ümumilikdə 4496 nəfər iştirak edib. Onlardan 2238 nəfər insult keçirib, 2258 nəfərdə isə insult qeydə alınmayıb. İştirakçılar yuxu vərdişləri, gecə və gündüz yuxusunun müddəti və keyfiyyəti, həmçinin xoruldama, xırıltılı nəfəs alma və yuxu apnesi ilə bağlı məlumat veriblər.
Xoruldamaq və yuxu apnesi də riski artırır
Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, nəfəsalma pozğunluqları – xoruldamaq, xırıltılı nəfəs alma və yuxu apnesi insultla əhəmiyyətli dərəcədə əlaqəlidir. Alimlər siqaret çəkmə, fiziki aktivlik səviyyəsi, depressiya və spirtli içki qəbulu kimi amilləri də nəzərə aldıqdan sonra belə bu əlaqənin qüvvədə qaldığını bildiriblər.
Tədqiqatçılar gündüz yuxusunun təsirini də ayrıca qiymətləndiriblər. Gündüz bir saatdan çox yatan insanların insult keçirmə ehtimalı, uzun gündüz yuxusundan çəkinənlərlə müqayisədə 88 faiz daha yüksək olub.
Bundan başqa:
xoruldayan insanların insult riski 91 faiz yüksək olub;
xırıltılı nəfəs alanlarda bu risk 3 dəfə artıb;
yuxu apnesi olan insanlarda isə insult riski belə problemi olmayanlarla müqayisədə təxminən 3 dəfə yüksək müəyyən edilib.
Alimlər hesab edirlər ki, sağlam yuxu rejiminə riayət etmək və yuxu pozğunluqlarını vaxtında müalicə etdirmək insult riskinin azaldılmasına kömək edə bilər.
N.Talıbov
