Gələcəkdə zədələnmiş dişləri plomb və implantlarla deyil, onların öz toxumalarını bərpa etməklə müalicə etmək mümkün ola bilər. ABŞ və Böyük Britaniyadan olan alimlər diş toxumalarının yenilənməsi və yeni dişlərin yetişdirilməsi istiqamətində ümidverici nəticələr əldə ediblər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə BBC məlumat yayıb.
Məlumata görə, regenerativ stomatologiya sahəsində çalışan mütəxəssislər kök hüceyrələrdən, xüsusi zülallardan və biomateriallardan istifadə etməklə diş minasının, dentinin və digər toxumaların təbii bərpasını stimullaşdırmağa çalışırlar.
“Canlı plomb” texnologiyası hazırlanır
Ən perspektivli layihələrdən biri “canlı plomb” adlandırılan texnologiyadır. Bu üsul diş minasının altında yerləşən dentinin təbii şəkildə yenidən yaranmasını stimullaşdırmağı hədəfləyir.
Çikaqodakı İllinoys Universitetinin professoru Enn Corc dentinin inkişafı, minerallaşması və bərpasına cavabdeh olan zülalları araşdırır. Gələcəkdə bu texnologiya kariyesin adi plombla deyil, diş toxumasının özünü bərpa etməsi yolu ilə müalicəsinə imkan yarada bilər.
Diş minasını bərpa etmək mümkün ola bilər
Vaşinqton Universitetinin biokimyaçısı Qannele Ruohola-Beykerin rəhbərlik etdiyi qrup isə diş minasının bərpası üzərində çalışır.
Alimlər kök hüceyrələri diş minasını yaradan ameloblastlara və dentini formalaşdıran odontoblastlara çevirməyə nail olublar. Laboratoriyada mina istehsal edə bilən miniatür diş toxuması modeli də hazırlanıb.
Bu texnologiyanın gələcəkdə diş çatlarının bərpasında və bioloji plombların yaradılmasında istifadə oluna biləcəyi bildirilir.
Laboratoriyada diş yetişdirilir
Londondakı Kral Kollecinin tədqiqatçısı Ana Angelova Volponi müəyyən edib ki, insanın diş əti hüceyrələri siçanlarda diş əmələ gətirən hüceyrələrlə birlikdə inkişaf edən köklərə malik dişəbənzər strukturlar yarada bilir.
Digər bir araşdırmada professor Pamela Yelikin rəhbərlik etdiyi qrup minidonuzlarda insan və donuz hüceyrələrindən istifadə edərək dişə bənzər strukturlar yetişdirib.
Hüceyrələr təbii diş inkişafını təqlid edən xüsusi biomühəndislik karkasında yerləşdirilib və üç ay sonra həqiqi dişə oxşayan strukturlar əldə olunub.
İmplantlardan daha dayanıqlı ola bilər
Alimlərin fikrincə, bioloji yolla yetişdirilən dişlər təbii köklərə malik olduqları üçün implantlarla müqayisədə daha uzunömürlü və çənə toxumaları ilə daha yaxşı uyğunlaşan həll ola bilər.
Bununla belə, bu texnologiyaların stomatoloji klinikalarda tətbiqinə hələ vaxt var. Tədqiqatçılar təhlükəsizlik və effektivliyi təsdiqləmək üçün əlavə sınaqlar aparmalıdırlar.
Ekspertlər hesab edirlər ki, regenerativ stomatologiyanın ilk praktik tətbiqləri tam diş yetişdirməkdən əvvəl “canlı plomb” və bioloji qoruyucu örtüklər şəklində istifadəyə verilə bilər. Bu üsullar zədələnmiş diş toxumalarının təbii şəkildə bərpasını sürətləndirməyə imkan verəcək.
Sunay
