xarici dövlət borcu
Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) proqnozuna görə, 2026-cı ildə ABŞ-ın dövlət borcu 40,7 trilyon dollara çatacaq. Bu göstərici ölkəni dövlət borcunun həcminə görə dünyanın mütləq liderinə çevirəcək.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Naked Science məlumat yayıb.
Proqnoza əsasən, ABŞ-ın dövlət borcu Çin, Yaponiya, Böyük Britaniya və Fransanın ümumi dövlət borcunu belə üstələyəcək. Bu da Vaşinqtonun borclanma miqyasını açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Borcun ÜDM-ə nisbətində ABŞ lider deyil
Bununla belə, dövlət borcu iqtisadiyyatın həcmi ilə müqayisə edildikdə mənzərə dəyişir. 2026-cı ildə ABŞ-da dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 126% olacağı gözlənilir. Bu göstərici ilə ölkə Yaponiya, Sinqapur, İtaliya və Yunanıstandan geri qalır.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, ABŞ-ın əsas üstünlüyü dolların dünyanın aparıcı ehtiyat valyutası statusunu qorumasıdır. Bu isə ABŞ dolları ilə ifadə olunan maliyyə aktivlərinə qlobal tələbatı yüksək saxlayır.
Yaponiya rekord göstəriciyə malikdir
BVF-nin hesablamalarına görə, Yaponiya dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinə görə dünyada ilk yerdə qalacaq. 2026-cı ildə bu göstəricinin 204%-i keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Bununla belə, analitiklər bildirirlər ki, Yaponiyada inkişaf etmiş daxili maliyyə bazarı və ölkənin maliyyə sisteminin xüsusiyyətləri bu yüksək borc yükünün yaratdığı riskləri qismən azaldır.
Yaponiyadan sonra siyahıda Sinqapur, Sudan (ÜDM-in 169 faizi), Bəhreyn (ÜDM-in 152 faizi) yer alır.
Təkcə borcun həcmi hər şeyi göstərmir
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti ölkənin maliyyə etibarlılığını tam əks etdirmir.
İnvestorlar qərar verərkən aşağıdakı amilləri də nəzərə alırlar:
dövlət maliyyəsinin vəziyyəti;
kredit reytinqləri;
siyasi sabitlik;
maliyyə mənbələrinə çıxış imkanları.
Bu səbəbdən, məsələn, dövlət borcu ÜDM-in 103%-i səviyyəsində olan Boliviya və 106%-i təşkil edən Mozambik beynəlxalq bazarlardan borc cəlb etməkdə, borcu daha yüksək olsa da, Sinqapurdan daha çox çətinlik çəkə bilər.
Avropada da borc yükü yüksək olaraq qalır
Avropanın aparıcı iqtisadiyyatlarında da yüksək dövlət borcu problemi davam edir.
Yunanıstan və İtaliyada dövlət borcu ÜDM-in 135%-dən çoxunu təşkil edir. Fransada bu göstərici 118%, Böyük Britaniyada isə 104% səviyyəsində qiymətləndirilir. İspaniyada 2026-cı ildə dövlət borcunun 2,1 trilyon dollara və ya ÜDM-in təxminən 98%-nə çatacağı proqnozlaşdırılır.
Almaniya konstitusiyada təsbit olunmuş “borc əyləci” (debt brake) mexanizmini tətbiq etməyə davam edir. Bu mexanizm struktur büdcə kəsirini məhdudlaşdırdığı üçün Avropanın ən böyük iqtisadiyyatının dövlət borcunun təxminən 3,5 trilyon dollar səviyyəsində qalacağı gözlənilir ki, bu da Fransa, İtaliya və Böyük Britaniyanın göstəricilərindən aşağıdır.
Samir Abdulla
