İtaliya alimləri insanların həyatlarının son mərhələlərində hansı yuxuları gördüklərini və hansı obrazlarla qarşılaşdıqlarını müəyyənləşdirməyə çalışıblar. Bunun üçün tədqiqatçılar hospislərdə xəstələri müşahidə edən tibb işçilərinin qeydlərini və müşahidələrini araşdırıblar.
Nəticələr göstərib ki, ölümə yaxın dövrdə insanlar yuxularında çox vaxt vəfat etmiş yaxınlarını görür, yol və keçidlə bağlı simvolik obrazlarla qarşılaşır, bəzi hallarda isə qorxulu və ağır kabuslar yaşayırlar.
Azpost.info bildirir ki, araşdırmanın nəticələri bu yaxınlarda Death Studies elmi jurnalında dərc olunub.
Vəfat etmiş yaxınlarla görüşlər
Tədqiqatda palliativ yardım sahəsində çalışan 239 mütəxəssis iştirak edib. Onların müşahidələrinə görə, ölümcül xəstəlikdən əziyyət çəkən insanların ölüm öncəsi yuxuları çox vaxt qeyri-adi dərəcədə parlaq və emosional olur.
Ən çox rast gəlinən süjetlərdən biri artıq həyatda olmayan qohumlar və digər yaxın insanlarla yuxuda görüşməkdir. Belə yuxular xəstələr tərəfindən çox zaman emosional baxımdan əhəmiyyətli və hətta sakitləşdirici qəbul edilir.
Alimlər hesab edirlər ki, bu cür yuxular müəyyən psixoloji funksiyanı yerinə yetirə bilər. Onlar insanın güclü emosional gərginlik, naməlumluq qorxusu və ölümün yaxınlaşdığını dərk etməsi ilə mübarizə aparmasına kömək edə bilər.
İşıq, qapı, pilləkən və yollar
Bəzi xəstələr bir vəziyyətdən digərinə keçidi xatırladan simvolik obrazlardan da danışıb. Bunların arasında parlaq işıq, qapılar, pilləkənlər və müxtəlif yollar olub. Məsələn, xəstələrdən biri yuxuda ayaqyalın şəkildə parlaq işıq saçan qapıya doğru qalxdığını danışıb. Digər xəstə isə dəniz sahili boyunca sürətlə qaçan ağ at gördüyünü bildirib.
Tədqiqatçıların fikrincə, belə simvolik süjetlər insana ölüm haqqında qorxulu sözlərdən birbaşa istifadə etmədən danışmaq imkanı verə bilər. Bəzi hallarda bu yuxuların müzakirəsi xəstəyə adi söhbətlə ifadə etməkdə çətinlik çəkdiyi hissləri dilə gətirməyə kömək edir.
Ölüm öncəsi yuxular həmişə sakitləşdirici olmur
Bununla belə, ölümə yaxın görülən yuxuların hamısı xoş və təsəlliverici xarakter daşımır.
Bəzi xəstələr narahatlıq, qorxu və təhlükə hissi ilə bağlı ağır və qorxulu obrazlar gördüklərini bildiriblər.
Təsvir edilən yuxular arasında olduqca qaranlıq səhnələr də olub. Məsələn, xəstələrdən biri üzündə öz anasının sifəti olan və onu suyun altına aparmağa çalışan bir varlıq gördüyünü danışıb. Mütəxəssislər belə kabusları güclü daxili gərginliklə əlaqələndirirlər. Bu yuxular ölüm qorxusunu, həyatdan ayrılmaq istəməməyi, həll olunmamış emosional problemləri və ya insanın dəstəyə ehtiyacını əks etdirə bilər.
İnsanlar bu yuxuları niyə gizlədir?
Alimlərin diqqət çəkdiyi məqamlardan biri də budur ki, ölümcül xəstəlikdən əziyyət çəkən insanların çoxu belə yuxuları ətrafındakılara danışmağa üstünlük vermir. Bəziləri onların qəribə və ya psixoloji problemi olan insan hesab ediləcəyindən qorxur. Digərləri isə yaxınlarının və ya tibb işçilərinin onları başa düşməyəcəyindən narahat olur.
Klinik ölüm yaşayan insanların hekayələri ilə oxşarlıq
Tədqiqatçılar daha bir maraqlı məqama diqqət çəkiblər. Hospis xəstələrinin yuxuları klinik ölüm keçirmiş insanların danışdıqları təcrübələrlə müəyyən oxşarlıqlar daşıyır.
Hər iki halda parlaq işıq, vəfat etmiş yaxınlar, hərəkət və ya keçid hissi kimi qeyri-adi obrazlara rast gəlmək mümkündür.
Lakin alimlər bu oxşarlıqların hər hansı fövqəltəbii hadisənin mövcudluğunu sübut etdiyini iddia etmirlər. Onların fikrincə, araşdırma daha çox insanın həyatının son mərhələsində keçirdiyi mürəkkəb psixoloji proseslərin nə qədər fərqli ola biləcəyini göstərir.
Tədqiqat qrupunun rəhbəri Eliza Rabittinin fikrincə, xəstələrin belə yuxular haqqında danışmasına diqqətlə və istehzasız yanaşmaq lazımdır. Ölümlə üz-üzə qalan insan üçün ən qeyri-adi yuxu belə birbaşa ifadə edə bilmədiyi qorxularını, ümidlərini, xatirələrini və hisslərini çatdırmaq vasitəsinə çevrilə bilər.
Beləliklə, ölümə yaxın yuxuların vahid ssenarisi yoxdur. Bəziləri üçün bu yuxular artıq həyatda olmayan yaxın insanlarla emosional görüş, digərləri üçün simvolik səyahət, üçüncülər üçün isə ölüm qarşısında dərin qorxu və narahatlığın əksi ola bilər.
N. Talıblı
