Alkoqolun qaraciyərə zərərli təsiri daha çox müzakirə olunsa da, onun əsas hədəflərindən biri də beyindir. Alkoqol həm qısa müddətdə nitq, yaddaş və koordinasiyanı zəiflədir, həm də uzunmüddətli istifadədə asılılıq və ciddi nevroloji problemlərə səbəb ola bilər.
Alkoqol beyində əsasən GABA və qlutamat adlı neyrotransmitterlərin fəaliyyətinə təsir göstərir. Nəticədə beyin fəaliyyətinin müəyyən hissələri ləngiyir, insanın reaksiyası və özünə nəzarəti zəifləyir.
İlk zərbə nitq və koordinasiyaya
Alkoqol qəbulundan sonra ən tez nəzərə çarpan dəyişikliklərdən biri nitqin pozulmasıdır. İnsan sözləri daha çətin tələffüz edir, reaksiyaları yavaşlayır və hərəkətlərin koordinasiyası pisləşir.
Bunun əsas səbəblərindən biri alkoqolun beyinciyə təsir etməsidir. Beyincik tarazlıq və hərəkətlərin koordinasiyasında mühüm rol oynayır. Buna görə sərxoşluq zamanı yerişin qeyri-sabitləşməsi, müvazinətin itirilməsi və hərəkətlərin dəqiqliyinin azalması müşahidə olunur.
Yaddaş da təhlükə altındadır
Alkoqolun ən diqqətçəkən təsirlərindən biri yaddaşın formalaşmasına mane olmasıdır. Xüsusilə böyük miqdarda qəbul edildikdə insan həmin gecə baş verən hadisələrin müəyyən hissəsini sonradan xatırlamaya bilər.
Bu vəziyyət hipokampın fəaliyyətinin pozulması ilə əlaqələndirilir. Hipokamp yeni məlumatların yaddaşa köçürülməsində mühüm rol oynayır.
Alkoqol eyni zamanda beynin qərarvermə və özünənəzarət mexanizmlərinə təsir göstərir. Buna görə sərxoş insan normal vəziyyətdə etməyəcəyi impulsiv hərəkətlərə daha çox meylli ola bilər.
Uzunmüddətli istifadə daha ciddi problemlər yaradır
Alkoqolun müntəzəm və çox miqdarda istifadəsi beyində asılılıq mexanizmlərinin formalaşmasına səbəb ola bilər. Maddə beynin mükafat sisteminə təsir edərək dopamin ifrazını artırır və zaman keçdikcə insanın yenidən alkoqol qəbul etmək ehtiyacını gücləndirə bilər.
Xroniki alkoqol istifadəsi B1 vitamini çatışmazlığına da gətirib çıxara bilər. Bunun nəticəsində Vernike ensefalopatiyası kimi ciddi nevroloji vəziyyət yarana bilər. Qarışıqlıq, hərəkət koordinasiyasının pozulması və göz hərəkətlərində dəyişikliklər bu problemin əlamətləri arasında göstərilir.
Müalicə edilmədikdə bu vəziyyət daha ağır nəticələrə səbəb ola bilər. Uzunmüddətli alkoqol istifadəsi həmçinin sinir sisteminə, arterial təzyiqə və ürək-damar sisteminə mənfi təsir göstərə bilər.
Beyin özünü bərpa edə bilərmi?
Alkoqoldan imtina edildikdə orqanizmin, o cümlədən beynin müəyyən dərəcədə bərpa qabiliyyəti var. Lakin bərpanın sürəti və səviyyəsi qəbul edilən alkoqolun miqdarından, istifadə müddətindən və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır.
Mütəxəssislərin əsas mesajı isə sadədir: alkoqolun beyinə təsiri yalnız sərxoşluq anı ilə məhdudlaşmır. Müntəzəm və yüksək miqdarda qəbul uzunmüddətli nevroloji problemlərin riskini artırır.
