Dünya qarğıdalı bazarı 2026/27 mövsümündə daha gərgin vəziyyətə doğru gedir. ABŞ-da ehtiyatların azalması, Avropada istehsal potensialının zəifləməsi, hava şəraiti ilə bağlı qeyri-müəyyənlik və Braziliyada yüksək istehsal xərcləri qlobal ehtiyatları azalda və qiymətlərdə kəskin dalğalanma yarada bilər.
Proqnozlar hələlik bazarda kifayət qədər məhsul olacağını göstərsə də, istehsal ilə istehlak arasındakı fərqin daralması əsas istehsalçı ölkələrdə baş verə biləcək yeni itkilər üçün çox az yer saxlayır.
Dünyanın ən böyük qarğıdalı istehsalçısı olan ABŞ-da 2026/27 mövsümünün sonunda ehtiyatların 1,653 milyard buşelə qədər azalacağı proqnozlaşdırılır. Eyni zamanda daxili istehlakın 16,33 milyard buşelə yüksələcəyi gözlənilir.
Avropada isə yüksək temperatur və su çatışmazlığı qarğıdalı istehsalına ciddi təzyiq göstərir. COCERAL-ın qiymətləndirməsinə görə, Avropa İttifaqı və Böyük Britaniyada qarğıdalı istehsalı əvvəlki mövsümdəki 57,4 milyon tondan 52,7 milyon tona düşə bilər.
Avropada vəziyyətin pisləşməsi ilə bağlı digər məlumatlar da mövcuddur. Avropa Komissiyasının proqnozuna görə, 2026-cı ildə Aİ-də qarğıdalı məhsulu təxminən 50,1 milyon tonla son 20 ilin ən aşağı səviyyələrindən birinə enə bilər.
Braziliyada isə əsas risk yüksək istehsal xərcləri ilə bağlıdır. Böyük istehsalçı ölkələrdən hər hansı birində məhsuldarlığın və ya ixrac imkanlarının daha da azalması dünya bazarında qarğıdalı təklifinə sürətlə təsir göstərə bilər.
Artıq bazarda iri istehsalçı və ixracatçı ölkələrdən tədarükün azalması riskinə görə “risk əlavəsi” formalaşmağa başlayıb.
Bu vəziyyət qlobal ərzaq bazarı üçün də əhəmiyyətlidir. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda qlobal ərzaq qiymətləri 2022-ci ilin sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Təşkilat hava şəraiti, geosiyasi qarşıdurmalar və tədarük zəncirlərindəki problemləri əsas risklər sırasında göstərir.
Beləliklə, qarğıdalı bazarında əsas sual artıq məhsulun kifayət edib-etməyəcəyi deyil, əsas istehsalçı ölkələrdə yeni itkilərin qlobal qiymətlərə nə qədər sürətlə təsir göstərəcəyi ilə bağlıdır.
Samir Abdulla
