Cəmi 4 həftəlik qidalanma dəyişikliyi yaşlı insanların orqanizmində yaşlanma ilə əlaqəli bəzi göstəriciləri dəyişib. Avstraliyanın Sidney Universitetinin alimləri 65–75 yaş arası insanların iştirak etdiyi araşdırmada üç fərqli qidalanma modelində hesablanmış bioloji yaşın azaldığını müəyyən ediblər.
Azpost.info bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Aging Cell jurnalında dərc olunub. Tədqiqatın rəhbəri Sidney Universitetinin alimlərindən doktor Keytlin Endryus olub.
104 yaşlı insan üzərində araşdırma aparılıb
Tədqiqata 65–75 yaş arasında olan 104 nəfər cəlb edilib. İştirakçılar təsadüfi qaydada dörd müxtəlif qidalanma qrupuna bölünüblər.
Bütün menyularda zülalın ümumi enerji daxilində payı eyni – 14 faiz olub. Fərq isə zülalın mənbəyində, eləcə də yağ və karbohidratların nisbətində yaradılıb.
Qruplardan ikisində zülalın yarısı heyvan mənşəli, yarısı bitki mənşəli qidalardan əldə edilib. Digər iki qrupda isə zülalın 70 faizi bitki mənşəli məhsullardan verilib.
Bundan başqa, qruplar yüksək yağlı və yüksək karbohidratlı qidalanma modellərinə ayrılıb.
İştirakçıların hamısı siqaret çəkməyən, vegetarian olmayan və ciddi xroniki xəstəlikləri olmayan şəxslər olub. Onların bədən kütlə indeksi 20–35 arasında dəyişib.
“Bioloji yaş” necə ölçülüb?
Alimlər iştirakçıların sadəcə özlərini necə hiss etdiklərini soruşmayıblar. Orqanizmin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün 20 biomarkerdən istifadə edilib.
Bu göstəricilər arasında qanda xolesterin, insulin və C-reaktiv zülal kimi göstəricilər də olub. Onların əsasında iştirakçıların hesablanmış bioloji yaşı müəyyənləşdirilib.
Bioloji yaş insanın pasport yaşından fərqli ola bilər. Eyni yaşda olan iki insanın metabolik, ürək-damar və iltihab göstəriciləri bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənə bilər.
Ən diqqətçəkən nəticə hansı qrupda olub?
Dörd qrupdan üçündə hesablanmış bioloji yaş göstəricisi aşağı düşüb.
Dəyişiklik qeydə alınmayan qrup yüksək yağlı, həm heyvan, həm də bitki mənşəli zülalın bərabər paylandığı qidalanma modelini qəbul edib. Bu menyu iştirakçıların araşdırmadan əvvəlki qidalanmasına daha yaxın olub.
Ən güclü statistik nəticə isə yağı daha az, karbohidratı daha çox olan omnivor qrupunda müşahidə edilib.
Bu menyuda enerjinin 53 faizi karbohidratlardan, 28–29 faizi yağlardan, 14 faizi zülaldan gəlib.
Bu nəticə “karbohidrat nə qədər çox olsa, bir o qədər yaxşıdır” demək deyil. Tədqiqat konkret qidalanma kombinasiyalarını müqayisə edib və onun nəticələrini bütün insanlara avtomatik tətbiq etmək mümkün deyil.
Bəs insan həqiqətən cavanlaşıb?
Xeyr, araşdırma bunu sübut etmir.
Alimlərin ölçdüyü göstərici bioloji yaşın biomarkerlər əsasında hesablanmış qiymətidir. Bu göstəricinin aşağı düşməsi orqanizmin müəyyən parametrlərinin yaxşılaşdığını göstərə bilər, lakin insanın qocalma prosesinin geri çevrildiyini və ya ömrünün uzandığını göstərmir.
Sidney Universitetinin alimləri də nəticələrin ilkin xarakter daşıdığını bildirirlər. Tədqiqat cəmi dörd həftə davam edib və dəyişikliklərin uzun müddət qorunub-qorunmadığı məlum deyil.
Araşdırma həmçinin belə qidalanmanın ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng və digər yaşla əlaqəli xəstəliklərin riskini azaltdığını sübut etmir.
Nəticə nə deməkdir?
Tədqiqatın əsas mesajı daha çox qidalanmanın orqanizmin yaşlanma ilə əlaqəli göstəricilərinə nisbətən qısa müddətdə təsir göstərə bilməsi ilə bağlıdır.
Sidney Universitetinin alimləri daha uzunmüddətli araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər. Gələcək tədqiqatlar bu dəyişikliklərin davamlı olub-olmadığını və real xəstəlik risklərinə təsir edib-etmədiyini müəyyənləşdirməlidir.
Başqa sözlə, 4 həftəlik qidalanma dəyişikliyi orqanizmin bəzi göstəricilərini dəyişə bilər, amma bunun “ömür uzadan pəhriz” olduğunu söyləmək hələ tezdir.
Maraqlıdır ki, Sidney Universitetinin avqust ayında yaydığı başqa bir materialda da yaşlı insanlarda zülal ehtiyacının fərdiləşdirilməsinin vacibliyi vurğulanır: 65 yaşdan sonra əzələ kütləsinin qorunması üçün zülal və fiziki aktivliyin balansı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
N.Talıblı
