Arterial təzyiq hətta hipertoniya diaqnozu qoyulmamış insanda da nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksələ bilər. Buna bəzən ölçmədən əvvəl tələsməkdən tutmuş sidik kisəsinin dolu olmasına qədər tamamilə adi hallar səbəb olur. Buna görə tonometrlə əldə edilən bir yüksək göstərici hələ xroniki xəstəlik barədə nəticə çıxarmağa əsas vermir.
Ən məşhur səbəblərdən biri “ağ xalat hipertoniyasıdır”. Bəzi insanlarda həkimə müraciət zamanı yaranan narahatlıq və gərginlik səbəbindən təzyiq yüksəlir. Nəticədə tibb müəssisəsində ölçülən göstəricilər insanın evdə, sakit şəraitdə əldə etdiyi nəticələrdən daha yüksək ola bilər.
Məhz buna görə belə bir vəziyyətdən şübhələnildikdə həkim evdə təzyiq ölçməyi və ya sutkalıq monitorinq aparmağı tövsiyə edə bilər. Bu, yüksək təzyiqin gündəlik həyatda da davam edib-etmədiyini, yoxsa əsasən tibbi mühitdə yarandığını müəyyənləşdirməyə imkan verir.
Ölçmədən dərhal əvvəl fiziki fəaliyyət də nəticəyə təsir göstərə bilər. Sürətli yerimək, pilləkənlərlə qaçmaq və ya həkim qəbuluna gecikməmək üçün tələsmək ürək döyüntülərinin tezliyini artırır və təzyiqi müvəqqəti dəyişir. Belə fiziki fəaliyyətdən dərhal sonra təzyiqi ölçmək məsləhət görülmür — orqanizmə sakitləşməsi üçün bir qədər vaxt vermək lazımdır.
Digər gözlənilməz səbəb isə sidik kisəsinin dolu olmasıdır. Yaranan narahatlıq orqanizmdə stress reaksiyasını aktivləşdirə və göstəriciləri müvəqqəti yüksəldə bilər. Buna görə təzyiqi ölçməzdən əvvəl ehtiyac varsa, tualetə getmək tövsiyə olunur.
Hətta bədənin vəziyyəti də ölçmədə səhvə səbəb ola bilər. Təzyiq ölçülərkən ayaqları çarpaz saxlamaq göstəriciləri dəyişə bilər. Buna görə arxaya söykənərək oturmaq, hər iki ayağı yerə qoymaq lazımdır. Manjet taxılmış qol təxminən ürək səviyyəsində olmalıdır.
Beşinci səbəb soyuq hava ilə bağlıdır. Temperatur aşağı düşdükdə periferik qan damarları daralır və bu, orqanizmin istilik itkisini azaltmasına kömək edir. Bu zaman damar müqaviməti artır və nəticədə təzyiq müvəqqəti olaraq əvvəlkindən yüksək ola bilər.
Nəticəni dəyişdirə bilən digər gündəlik amillər də var. Bunlara yaxın zamanda kofein qəbul etmək, siqaret çəkmək, fiziki aktivlik, ölçmə zamanı danışmaq, həmçinin düzgün seçilməmiş və ya qolun üzərinə düzgün yerləşdirilməmiş manjet daxildir.
Daha etibarlı nəticə əldə etmək üçün ölçmədən əvvəl bir neçə dəqiqə sakit oturmaq, danışmamaq və düzgün vəziyyət almaq məsləhətdir. İlk göstərici gözlənilmədən yüksək çıxıbsa, qısa istirahətdən sonra düzgün qaydalara əməl etməklə ölçməni təkrarlamaq məqsədəuyğundur.
Bununla belə, davamlı yüksək təzyiqi yalnız stress, soyuq hava və ya yanlış oturuşla əlaqələndirmək təhlükəlidir. Əgər yüksək göstəricilər müxtəlif günlərdə ev şəraitində də təkrarlanırsa və ya təzyiq çox yüksək həddə çatırsa, vəziyyəti həkimlə müzakirə etmək lazımdır.
Xüsusilə təzyiqin həddindən artıq yüksəlməsi sinə ağrısı, güclü nəfəs darlığı, görmə pozğunluğu, zəiflik, şüurun qarışması və ya digər kəskin simptomlarla müşayiət olunursa, təcili tibbi qiymətləndirmə tələb olunur.
N.Talıblı
