İlk qida qəbulunun vaxtı sağlamlıq və uzunömürlülük üçün boşqabda olan məhsulların tərkibi qədər əhəmiyyətlidir. Genişmiqyaslı elmi araşdırma səhər yeməyinin vaxtı ilə vaxtından əvvəl ölüm riski arasında birbaşa əlaqə olduğunu ortaya qoyub.
Bu barədə MSN məlumat yayıb.
Səhər yeməyi üçün ideal vaxt və sağlamlıq riskləri
Araşdırmanın əsasını ABŞ-ın Milli Sağlamlıq və Qidalanma Müayinəsi Araşdırmasının (NHANES) 1999–2018-ci illər üzrə məlumatları təşkil edib. Tədqiqat 40 yaşdan yuxarı 31 044 yetkin insanı əhatə edib. Alimlər iştirakçıların qidalanma rejimini təhlil edərək yemək vaxtlarını ölüm göstəriciləri ilə müqayisə ediblər. Könüllülərin müşahidəsi orta hesabla 8,6 il davam edib.
İlk qida qəbulu üçün optimal vaxt səhər saat 07:00–08:00 aralığı hesab edilib. Məhz bu qrup uzunömürlülük baxımından ən yaxşı nəticələri göstərib və müqayisə üçün əsas qrup kimi götürülüb.
Səhər yeməyini daha gec saatlara keçirən insanlarda risklərin tədricən artdığı müəyyənləşdirilib. Səhər yeməyini 07:00–08:00 arasında yeyənlərlə müqayisədə:
- 08:00–10:00 arasında səhər yeməyi yeyənlərdə bütün səbəblərdən ölüm riski təxminən 10%;
- 10:00–12:00 arasında yeyənlərdə 19%;
- 12:00-dan sonra səhər yeməyi yeyənlərdə isə 29% artıb.
Oxşar tendensiya ürək-damar xəstəliklərindən ölüm göstəricilərində də müşahidə olunub.
Ömür uzunluğuna və bioloji ritmə təsiri
Gözlənilən ömür uzunluğu ilə bağlı hesablamalar göstərib ki, 50 yaşında səhər yeməyini saat 12:00-dan sonraya saxlayan insanlar erkən saatlarda qidalananlarla müqayisədə orta hesabla 2,46 il daha az yaşayıblar.
Müəlliflər vurğulayırlar ki, araşdırma müşahidə xarakterlidir və birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Gec qidalanma insanın ümumi həyat tərzinin, digər vərdişlərinin və ya sağlamlıq vəziyyətinin göstəricisi ola bilər.
Bu fenomenin fizioloji izahı orqanizmin maddələr mübadiləsini tənzimləyən sirkadiyalı ritmlərlə, yəni daxili bioloji saatla əlaqələndirilir. Metabolizm sutkalıq dövrlərə uyğunlaşır. Buna görə də təbii gecə-gündüz ritminə uyğun müntəzəm qidalanma mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssislər sonuncu qida qəbulunun vaxtını da araşdırıblar. Şam yeməyi üçün optimal vaxt 19:00–20:00 aralığı hesab edilib.
Gecəyarısından sonra yemək ölüm riskini 27% artırıb, 50 yaşda gözlənilən ömür uzunluğunu isə təxminən 2,35 il azaldıb.
Bununla belə, alimlər konkret saatları mütləq zəmanət kimi qəbul etməməyə çağırırlar. Onların fikrincə, keyfiyyətli yuxu, fiziki aktivlik və zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq da uzunömürlülük və sağlamlıq baxımından mühüm rol oynayır.
Sunay Aydın
