Azərbaycan hərbçiləri üçün həm əməkhaqqı, həm də pensiya təminatı ilə bağlı yeni mexanizm təklif olunur.
Bu, Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsində müzakirəyə çıxarılan “Vergi Məcəlləsində, “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında”, “Polis haqqında”, “Gömrük orqanlarında xidmət haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Prokurorluq orqanlarında qulluq keçmə haqqında”, “Azərbaycan Respublikasının daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında”, “Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında”, “Miqrasiya orqanlarında qulluq keçmə haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə” və “Fövqəladə hallar orqanlarında xidmətkeçmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihəsində əksini tapıb.
Azpost.info bildirir ki, yeni yanaşmaya əsasən, Müdafiə Nazirliyinin bütün hərbi qulluqçularının vergilər və digər məcburi ödənişlər çıxıldıqdan sonra aldıqları əməkhaqqı orta hesabla 22,8 faiz artacaq.
Lakin dəyişiklik yalnız maaş artımı ilə məhdudlaşmır. Təklif olunan sistem hərbçilərin xidmət müddəti, hərbi rütbəsi, pensiya kapitalı və gələcək pensiyası arasında yeni əlaqə yaradır.
Dəyişikliklər Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsində müzakirəyə çıxarılan qanun layihəsində əksini tapıb.
Maaşın strukturunda nə dəyişir?
Yeni yanaşmada baza maaşı kimi tətbiq olunan vəzifə maaşının yerinə rütbə maaşının daha böyük rol oynaması nəzərdə tutulur. Təklifə əsasən, rütbə maaşının ümumi təminatdakı çəkisi 70 faizə çatdırılacaq. Bu, hərbi qulluqçunun xidmət etdiyi müddətdə rütbəsinin yüksəlməsini yalnız karyera göstəricisi deyil, həm də birbaşa gəlir amilinə çevirir.
Başqa sözlə, hərbçinin vəzifəsi və rütbəsi artdıqca onun aylıq təminatı da yüksələcək. Bunun isə uzunmüddətli perspektivdə pensiya kapitalına təsir etməsi gözlənilir.
Əsas dəyişiklik pensiya sistemindədir
İslahatın ən mühüm tərəflərindən biri hərbçilərin pensiyasının əvvəlki kimi təminat xərcliyi ilə birbaşa əlaqələndirilməsindən imtina edilməsidir. Yeni modeldə fərdi şəxsi hesabda toplanan pensiya kapitalı əsas götürüləcək. Bununla yanaşı, hərbi rütbədən asılı olaraq sabit məbləğdə aylıq pensiya əlavəsinin tətbiqi nəzərdə tutulur.
Beləliklə, gələcək pensiyanın formalaşmasında iki əsas mexanizm ortaya çıxır:
-fərdi hesabda toplanan pensiya kapitalı;
-hərbi rütbəyə uyğun müəyyən ediləcək sabit aylıq pensiya əlavəsi.
Bu yanaşma hərbi qulluqçunun uzunmüddətli xidmətini daha çox pensiya təminatı ilə əlaqələndirir.
Daha çox xidmət edən daha çox pensiya kapitalı toplayacaq
Yeni sistemin məntiqi bundan ibarətdir ki, hərbçi xidmətdə daha uzun müddət qaldıqca onun rütbəsi və vəzifəsi yüksələ, əməkhaqqı arta və nəticədə fərdi hesabında daha çox pensiya kapitalı formalaşa bilər. Hazırkı təklifdə hər bir rütbə üzrə xidmətdə olmanın son yaş həddinin həmin rütbə üzrə pensiya yaşı kimi müəyyənləşdirilməsi də nəzərdə tutulur.
Bu dəyişiklik hərbi qulluqçuların xidmət müddətinin uzadılmasını maliyyə baxımından da stimullaşdıran mexanizm kimi təqdim olunur.
Pensiya təyinatı elektronlaşdırılacaq
İslahatın digər mühüm tərəfi pensiyanın təyin olunması prosedurunun sadələşdirilməsidir. Təklifə əsasən, hərbi qulluqçuların pensiyası fərdi hesabda qeydə alınmış pensiya kapitalı əsasında ümumi qaydada təyin ediləcək. Prosesin elektronlaşdırılması nəticəsində hərbi qulluqçunun müxtəlif dövlət qurumlarına müraciət etməsinə və sənədləşmə üçün ayrıca ünvanlara getməsinə ehtiyac azalacaq.
Pensiyanın daha qısa müddətdə və elektron qaydada təyin edilməsi nəzərdə tutulur.
Bu dəyişiklik hərbçiyə nə verəcək?
Sistemin əsas fərqi ondan ibarətdir ki, hərbçinin xidmət dövründə aldığı maaşla gələcək pensiyası arasında daha aydın mexanizm yaradılır. Məsələn, daha yüksək rütbə və daha uzun xidmət müddəti yalnız indiki əməkhaqqına deyil, fərdi pensiya kapitalının artmasına da təsir göstərə bilər. Bu isə gələcəkdə daha yüksək pensiya almaq imkanını yaradır.
Digər tərəfdən, sabit aylıq pensiya əlavəsinin rütbələr üzrə müəyyən edilməsi hərbi xidmətin xüsusiyyətlərinin pensiya sistemində ayrıca nəzərə alınmasına imkan verəcək.
Burada diqqət çəkən əsas məqam nədir?
22,8 faizlik artım hərbi qulluqçunun vergilər və digər məcburi ödənişlər çıxıldıqdan sonra aldığı orta əməkhaqqına aiddir. Eyni zamanda, pensiya məsələsində də yeni sistem bütün hərbçilər üçün eyni məbləğin yaranacağı anlamına gəlmir. Pensiyanın formalaşmasında fərdi pensiya kapitalı və rütbəyə uyğun aylıq əlavə nəzərə alınacaq. Bu baxımdan təklif olunan modelin əsas məqsədi yalnız hazırkı gəlirləri artırmaq deyil, hərbi xidmətdə qalma müddəti ilə əməkhaqqı və gələcək pensiya arasında daha sıx əlaqə yaratmaqdır.
İslahatın əsas məntiqi nədir?
Yeni model üç istiqaməti birləşdirir:
İndi: hərbçinin aylıq təminatı orta hesabla 22,8 faiz artırılır.
Xidmət zamanı: rütbə və vəzifə yüksəldikcə gəlirin və pensiya kapitalının artması üçün daha aydın mexanizm yaradılır.
Pensiyada: təminat xərcliyi ilə əvvəlki əlaqənin aradan qaldırılması, fərdi pensiya kapitalı və rütbəyə görə sabit aylıq əlavənin tətbiqi nəzərdə tutulur.
Beləliklə, təklif olunan dəyişiklik yalnız hərbçilərin maaşlarının artırılması deyil, onların əməkhaqqı–xidmət müddəti–rütbə–pensiya əlaqəsinin yenidən qurulması deməkdir.
Hazırda bu dəyişikliklər qanun layihəsi səviyyəsində müzakirə olunur. Ona görə konkret rütbə üzrə yeni maaş və pensiyanın nə qədər olacağını hesablamaq üçün qanunvericiliklə müəyyən ediləcək dəqiq məbləğ və əmsalların açıqlanması lazımdır.
Samir Abdulla
