Təyyarə ilə səyahət edənlər pəncərədən qanada baxanda uçuş zamanı onun üzərində müxtəlif hissələrin hərəkət etdiyini görə bilərlər. İlk baxışda bu mexanizmlər mürəkkəb və hətta narahatedici görünə bilər. Əslində onların hər birinin konkret funksiyası var.
Qanadın arxa hissəsində yerləşən flaplar əsasən uçuş və eniş zamanı istifadə olunur. Təyyarə aşağı sürətlə hərəkət edərkən əlavə qaldırıcı qüvvəyə ehtiyac duyur. Flapların mövqeyinin dəyişdirilməsi qanadın aerodinamik xüsusiyyətlərini dəyişir.
Uçuş zamanı sərnişinin gördüyü başqa hərəkətli hissələrdən biri spoilerlərdir. Onlar qanadın üzərində yerləşir və müxtəlif mərhələlərdə hava axınının idarə edilməsinə kömək edir.
Eniş zamanı spoilerlərin açılması qanadın yaratdığı qaldırıcı qüvvəni azaltmağa və təyyarənin təkərlərinin uçuş-enmə zolağı ilə daha yaxşı təmas qurmasına kömək edir.
Bəs qanad niyə uçuş zamanı bir qədər əyilir?
Çünki qanad tamamilə sərt konstruksiya kimi hazırlanmayıb. Uçuş zamanı aerodinamik qüvvələr qanada təsir edir və onun müəyyən qədər elastik hərəkət etməsi normaldır. Böyük sərnişin təyyarələrinin qanadları müəyyən yüklərə davam gətirmək üçün xüsusi hesablanır.
Daha maraqlısı budur ki, sərnişin təyyarəsinin qanadının yuxarı-aşağı hərəkəti həmişə nasazlıq əlaməti deyil. Əksinə, konstruksiyanın müəyyən elastikliyə malik olması mühəndislik baxımından nəzərdə tutulmuş xüsusiyyətdir.
Təyyarənin pəncərəsindən baxarkən sərnişin əslində çox mürəkkəb aerodinamik sistemin yalnız kiçik hissəsini görür.
Yəni uçuş zamanı qanadda hərəkət edən mexanizmlər təsadüfi deyil – onlar təyyarənin sürətini, qaldırıcı qüvvəsini və uçuş mərhələlərini idarə edən sistemin bir hissəsidir.
