Yuxu
Gecə saatlarında daha aktiv olan, xalq arasında “bayquşlar” adlandırılan insanlar 58 yaşa qədər “torağaylar”la müqayisədə əlilliyə görə pensiya alma ehtimalı ilə bağlı daha yüksək göstəriciyə sahib olublar. Araşdırmada bu göstəricinin təxminən 70% daha çox olduğu müəyyən edilib.
Financial Times Finlandiyanın Oulu Universitetinin alimlərinin araşdırmasına istinadən yazır. Materialı Aif.ru yayıb.
Tədqiqat çərçivəsində 5 mindən çox insanın məlumatları təhlil edilib. Nəticələrə görə, axşam xronotipinə malik qadınların 12,1%-i, kişilərin isə 8,3%-i əlilliyə görə pensiya ödənişi alıb. Səhər xronotipinə malik insanlarda isə bu göstəricilər müvafiq olaraq 7,2% və 5% təşkil edib.
Təhsil səviyyəsi və peşə fəaliyyəti kimi amillər nəzərə alınaraq statistik düzəliş aparıldıqdan sonra da fərq qorunub.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi Tapio Ryäyhya bildirib ki, sağlamlıq baxımından mənfi nəticələr məhz insanın iş qrafiki ilə orqanizmin təbii bioloji ritmləri arasında uyğunsuzluq yarandıqda meydana çıxa bilər.
Bununla belə, tədqiqat müəllifləri xüsusi olaraq qeyd edirlər ki, axşam xronotipinin özü əlilliyə görə daha tez-tez pensiyaya çıxmağın birbaşa səbəbi deyil.
Oksford Universitetinin alimi Klara Albinjana hesab edir ki, burada əsas amillərdən biri insanın bioloji üstünlükləri ilə ona tətbiq olunan iş qrafiki arasındakı uyğunsuzluq ola bilər.
Kembric Universitetinin həkim-tədqiqatçısı Nina Rjehojek isə daha çevik iş qrafiklərinin tətbiqinin belə ziddiyyətləri azaltmağa kömək edə biləcəyini ehtimal edir.
Kil Universitetinin koqnitiv psixologiya üzrə müəllimi Darren Rouds da iş vaxtının insanın fərdi xronotipinə uyğunlaşdırılmasının yuxu rejimini normallaşdıra və “sosial jetlaq” səviyyəsini azalda biləcəyini bildirib.
Beləliklə, araşdırmanın əsas diqqət çəkən məqamı “gecə yaşayan insanların sağlamlığı mütləq daha pisdir” nəticəsi deyil. Söhbət daha çox insanın bioloji ritmi ilə gündəlik iş rejiminin uyğunluğu məsələsindən gedir. Tədqiqat müşahidə xarakterlidir və nəticələr birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir.
