Mübahisə zamanı, narahat söhbət əsnasında və ya pis xəbər eşidəndən sonra qəfil gülmək ətrafdakılara laqeydlik və ya hörmətsizlik kimi görünə bilər. Lakin belə reaksiya heç də həmişə insanın baş verənləri gülməli hesab etməsi demək deyil. Bəzən orqanizm bu yolla güclü emosional gərginliyin öhdəsindən gəlməyə çalışır.
Azpost.info xəbər verir ki, İspaniyanın “El Español” nəşrinin yazdığına görə, psixoloq Silvia Severino əsəbi gülüşü emosiyaların emal xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirir. Onun sözlərinə görə, beyin emosional yüklənmənin qarşısını almaq üçün bu reaksiyadan bir növ müdafiə mexanizmi kimi istifadə edə bilər.
Əsəbi gülüş stress zamanı niyə yaranır?
Güclü stress zamanı orqanizm yüksək hazırlıq vəziyyətinə keçir. Qana adrenalin və kortizol da daxil olmaqla hormonlar ifraz olunur. Bu hormonlar potensial təhlükəyə reaksiya verməyə kömək edir. Lakin hər çətin vəziyyəti aktiv addımlar atmaqla həll etmək mümkün deyil. Belə hallarda əsəbi gülüş yığılmış gərginliyi azaltmağın yollarından birinə çevrilə bilər.
Neyroelm baxımından insan eyni vaxtda bir neçə güclü emosiyanı yaşadıqda onun davranışı həmişə baş verən hadisəyə uyğun olmur. Gülüş qeyri-iradi şəkildə yarana və sinir sisteminin tədricən daha sakit vəziyyətə qayıtmasına kömək edə bilər.
Utancaqlıq və narahatlıq da səbəb ola bilər
Belə reaksiyanın başqa bir səbəbi özünü narahat hiss etməkdir. İnsan başqalarının onu qınamasından qorxduqda, etdiyi səhvə görə narahat olduqda və ya ətrafdakıların diqqətinin onun üzərində olduğunu hiss etdikdə gülüş müdafiə funksiyası daşıya bilər. Bu reaksiya baş verənlərin ciddiliyini qısa müddətə azaltmağa və insanda vəziyyətə nəzarət etdiyi hissini yaratmağa kömək edə bilər.
Bu davranışa xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə tez-tez rast gəlinir. Çünki bu yaşlarda emosiyaları idarə etmək bacarıqları hələ inkişaf edir. Bununla belə, əsəbi gülüş yetkin yaşlarda da müşahidə oluna bilər.
Niyə əsəbi gülüş səhv başa düşülür?
Əsas problemlərdən biri ətrafdakı insanların bu reaksiyanı yanlış yozmasıdır. İnsan daxilən güclü narahatlıq, qorxu və ya diskomfort yaşaya bilər, lakin onun gülüşü başqalarına istehza və ya laqeydlik kimi görünər. Nəticədə anlaşılmazlıq, günahkarlıq və utanc hissi yarana bilər. Bu emosiyalar isə stressi daha da gücləndirə bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, çətin və ya narahatedici vəziyyətlərdə arabir yaranan əsəbi gülüş öz-özlüyündə psixoloji pozuntunun əlaməti deyil. Bu, emosiyaların öhdəsindən gəlməyin təbii yollarından biri ola bilər və belə reaksiyanı dərhal mənfi qiymətləndirmək düzgün deyil.
Əsəbi gülüşün səbəblərini anlamaq başqalarının davranışına daha diqqətlə yanaşmağa kömək edir. Çünki insanın zahiri reaksiyası onun daxilən nə hiss etdiyini həmişə əks etdirmir.
Sunay Aydın
