Müqavilə
Kirayə mənzildə yaşamaq bir çox ailə, tələbə və başqa şəhərdən Bakıya gələn insanlar üçün gündəlik həyatın bir hissəsidir. Ev seçərkən adətən ilk növbədə qiymətə, yerləşməyə və təmirə baxılır. Halbuki mənzilə köçdükdən sonra yaranan problemlərin bir qismi müqavilədə şərtlərin aydın göstərilməməsi ilə bağlı olur.
Kirayə haqqının artırılması, depozitin qaytarılmaması, təmir xərcləri və evdən çıxmaq barədə xəbərdarlıq müddəti əvvəlcədən razılaşdırılmadıqda tərəflər arasında mübahisə yarana bilər.
1. Müqaviləni şifahi razılaşma ilə əvəz etməyin
Kirayəçi və ev sahibi arasında yazılı müqavilə münasibətlərin şərtlərini aydınlaşdırmağa kömək edir. Müqavilədə mənzilin ünvanı, aylıq kirayə haqqı, ödəniş tarixi, müddət və tərəflərin öhdəlikləri göstərilməlidir.
Azərbaycanın Mülki Məcəlləsində yaşayış sahələrinin kirayəsi ilə bağlı ayrıca qaydalar mövcuddur. Müqavilənin forması və hüquqi nəticələri konkret münasibətə tətbiq edilən qanunvericilikdən asılı olduğuna görə, şərtləri əvvəlcədən yoxlamaq vacibdir.
2. Depozitin hansı hallarda tutulacağını dəqiqləşdirin
Ev sahibi mənzilə dəyən zərərin və ya müqavilə üzrə öhdəliklərin təminatı üçün depozit tələb edə bilər. Lakin pulun hansı hallarda saxlanılacağı, hansı hallarda qaytarılacağı və məbləğin necə hesablanacağı aydın olmalıdır.
Depozitin qaytarılma şərtlərini müqavilədə yazmaq sonradan yaranan anlaşılmazlıqları azalda bilər. Ödəniş edərkən qəbz və ya bank köçürməsi kimi sübutları saxlamaq da məqsədəuyğundur.
3. Mənzilin vəziyyətini köçməzdən əvvəl qeydə alın
Divarlardakı çatlar, işləməyən məişət avadanlıqları, su sızması və digər mövcud qüsurlar sonradan mübahisə yarada bilər. Köçməzdən əvvəl mənzilin vəziyyətini foto və video ilə qeydə almaq, mümkün olduqda bu məlumatları təhvil-təslim sənədinə əlavə etmək faydalıdır.
Bu, həm ev sahibini, həm də kirayəçini əsassız iddialardan qorumağa kömək edə bilər.
4. Kommunal xərclərin kim tərəfindən ödəniləcəyini müəyyənləşdirin
İşıq, qaz, su, internet, bina idarəetmə və digər ödənişlərin kimə aid olduğu əvvəlcədən razılaşdırılmalıdır. Əvvəlki dövrdən qalan borcların olub-olmadığını da yoxlamaq lazımdır.
Müqavilədə bu xərclərin ayrıca göstərilməsi aylıq büdcəni planlaşdırmağa imkan verir.
5. Təmir məsuliyyətini aydınlaşdırın
Məişət istifadəsi nəticəsində yaranan xırda nasazlıqla binanın əsas konstruksiyası və ya mühüm sistemlərindəki problem eyni deyil. Hansı təmirin ev sahibinə, hansının kirayəçiyə aid olacağı müqavilədə və tətbiq olunan qanunvericiliyə uyğun müəyyənləşdirilməlidir.
Nasazlıq yaranarsa, onu gizlətməkdənsə, ev sahibinə vaxtında yazılı məlumat vermək daha məqsədəuyğundur.
6. Evdən çıxmaq qaydasını əvvəlcədən öyrənin
Müqavilənin müddəti bitməzdən əvvəl mənzildən çıxmaq, kirayəni uzatmaq və ya kirayə haqqını dəyişmək üçün hansı qaydaların tətbiq olunduğunu bilmək vacibdir. Bildiriş müddətini yalnız şifahi razılaşmaya əsasən müəyyənləşdirmək risklidir.
Azərbaycan Mülki Məcəlləsinin yaşayış sahələrinin kirayəsinə dair müddəaları müqaviləyə xitam verilməsi və bildiriş məsələlərini tənzimləyir. Konkret vəziyyətdə müqavilənin şərtləri və qanunun tətbiq olunan redaksiyası nəzərə alınmalıdır.
Kirayə ev seçərkən əsas qayda
Ucuz və yaxşı təmirli mənzil tapmaq vacibdir, amma təhlükəsiz kirayə münasibətinin əsasını aydın razılaşma təşkil edir. Müqaviləni oxumadan imzalamamaq, ödənişlərin sübutunu saxlamaq və mənzilin ilkin vəziyyətini sənədləşdirmək gələcək mübahisələrin qarşısını almağa kömək edə bilər
