Bu gün bir çox insan maaşını, pensiyasını, gündəlik xərcləri üçün nəzərdə tutduğu vəsaiti bank kartında saxlayır. Kart vasitəsilə alış-veriş etmək, kommunal ödənişləri həyata keçirmək və pul köçürmək daha rahatdır. Ancaq bank kartında böyük məbləğ saxlamaq nə dərəcədə təhlükəsizdir? Müştərilər pullarını hansı risklərdən qorumalıdır?
Əvvəlcə bir məqamı dəqiqləşdirmək lazımdır: bank kartı pulun saxlandığı yer deyil, bank hesabına çıxış vasitəsidir. Yəni kart itirilsə və ya sıradan çıxsa, bu, hesabdakı pulun avtomatik itməsi demək deyil. Əsas məsələ həmin hesaba kənar şəxslərin qanunsuz çıxış əldə etməsinin qarşısını almaqdır.
Ən böyük təhlükə dələduzluqdur
Kart sahibləri üçün əsas risklərdən biri kiberdələduzluqdur. Özünü bank əməkdaşı, polis, dövlət qurumunun nümayəndəsi və ya təhlükəsizlik xidməti əməkdaşı kimi təqdim edən şəxslər müştəridən kart məlumatlarını almağa çalışırlar.
Bəzən vətəndaşa zəng edərək hesabında şübhəli əməliyyatın aparıldığını, kartının bloklanacağını və ya pulunun təhlükədə olduğunu bildirirlər. Daha sonra problemi həll etmək adı ilə kartın 16 rəqəmli nömrəsini, CVV kodunu, PIN-i və SMS-lə göndərilən təsdiq şifrəsini istəyirlər.
Bu məlumatlar dələduzların əlinə keçərsə, hesabdakı vəsaitin mənimsənilməsi riski yaranır. Banklar müştərilərinə bu məlumatları, xüsusilə birdəfəlik təsdiq kodlarını heç kimlə paylaşmamağı tövsiyə edir.
Kartda böyük məbləğ saxlamaq lazımdırmı?
Mütəxəssislərin və bankların təhlükəsizlik tövsiyələrində gündəlik alış-veriş üçün ayrıca kartdan istifadə etmək, həmin karta yalnız lazım olan məbləği köçürmək məsləhət görülür.
Məsələn, əsas vəsaitinizi bir hesabda saxlayıb gündəlik ödənişlər üçün ayrıca kartdan istifadə edə bilərsiniz. Belə olduqda kart məlumatları ələ keçirilsə belə, əsas vəsaitin hamısının riskə düşməsi ehtimalı azalır.
Bundan başqa, kart üzrə gündəlik əməliyyat limitləri müəyyən etmək, SMS və mobil tətbiq bildirişlərini aktivləşdirmək, tanımadığınız saytlarda ödəniş etməmək də təhlükəsizliyi artırır.
Bank bağlansa, kartdakı pul necə olacaq?
Vətəndaşların diqqət etməli olduğu digər məsələ bankın maliyyə vəziyyəti və əmanətlərin sığortalanmasıdır.
Azərbaycanda Əmanətlərin Sığortalanması Fondu qorunan əmanətlər üzrə kompensasiya ödəyir. Fondun rəsmi məlumatına görə, sığortalanmış əmanətlərə hər iştirakçı bank üzrə 100 min manata qədər kompensasiya verilir. Bunun üçün bank Fondun üzvü olmalı, əmanət qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlərə cavab verməlidir.
Qorunan əmanətlər üzrə illik faiz həddi manatla 12 faiz, xarici valyutada isə 2,5 faizdir. Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar açılmış hesablar üçün ayrıca 20 min manatlıq kompensasiya limiti nəzərdə tutulur.
Burada vacib nüans var: kartın üzərindəki pulun avtomatik olaraq sığortalanması barədə ümumi nəticə çıxarmaq düzgün deyil. Kartla əlaqəli hesabın hüquqi statusu, vəsaitin hansı hesabda saxlanması və onun sığorta şərtlərinə uyğunluğu əhəmiyyətlidir. Buna görə müştəri öz bankından hesabının qorunan əmanət kateqoriyasına daxil olub-olmadığını dəqiqləşdirməlidir.
Pulunuzu qorumaq üçün 5 qayda
- PIN, CVV və SMS-lə gələn birdəfəlik kodları heç kimə verməyin.
- Gündəlik xərclər üçün ayrıca kartdan istifadə edin.
- Kart üzrə əməliyyat limitləri müəyyənləşdirin.
- Şübhəli linklərə daxil olmayın, bank tətbiqini yalnız rəsmi mənbədən yükləyin.
- Tanımadığınız əməliyyat gördükdə dərhal bankla əlaqə saxlayaraq kartı bloklaşdırın.
Beləliklə, bank kartında pul saxlamaq özlüyündə təhlükəli deyil. Əsas risklər təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi və hesabın hüquqi statusunun bilinməməsidir. Böyük məbləğ saxlayan vətəndaşlar isə vəsaitlərini necə yerləşdirdiklərini, hansı hissəsinin sığorta təminatına düşdüyünü əvvəlcədən öyrənməlidirlər.
N.Talıblı
