Alıcı marketdə aldığı məhsulu kassada dəyişə bilərmi?

Marketlərdə alış-veriş zamanı alıcıların ən çox rastlaşdığı situasiyalardan biri məhsul seçimində sonradan dəyişiklik istəmələridir. Bəzən kassada fikir dəyişir, bəzən məhsulun qiymətində yanlışlıq olur və ya məhsulun üstündə göstərilənlə real çəkisi uyğun gəlmir. Belə hallarda alıcının hüquqları nədən ibarətdir və mağazanın bu dəyişiklikləri etməməsi qanunidirmi?

Qanunvericilik nə deyir?

AzPost.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun 8-ci maddəsinə əsasən, alıcı məhsulu əldə etməmişdən öncə onun keyfiyyəti, miqdarı, qiyməti və digər xüsusiyyətləri barədə düzgün məlumat almaq hüququna malikdir. Əgər məhsul kassadan keçməyibsə, yəni hələ alış müqaviləsi rəsmən qüvvəyə minməyibsə, alıcı istənilən anda fikrini dəyişmək və məhsulu geri qoymaq hüququna malikdir.

Qısacası, kassa yoxlanışından əvvəl məhsulun dəyişdirilməsinə və ya alışdan imtinaya görə alıcıya məhdudiyyət qoyula bilməz.

Kassa sonrası qaytarma mümkündürmü?

Əgər alıcı məhsulu kassadan keçirdikdən sonra, lakin hələ mağazadan çıxmamış fikrini dəyişirsə və ya məhsulun qüsurlu olduğunu hiss edərsə, bu zaman artıq “satış aktı” qüvvəyə minmiş olur. Bu halda, məhsulun dəyişdirilməsi və ya geri qaytarılması yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda mümkündür.

Qida məhsulları, xüsusilə tez xarab olan mallar (ət, süd, bişmiş yeməklər və s.) qaytarıla bilməz. Ancaq:

• Qüsurlu çıxarsa

• Etiket və çəkidə yanlışlıq olsa

• İstifadə müddəti düzgün göstərilməyibsə

alıcı kassadan sonra da öz hüquqlarını tələb edə bilər.

Mağaza dəyişiklik etməsə nə etməli?

Əgər market əməkdaşı alıcının kassaya qədər olan məhsulu dəyişmək istəyini qəbul etmirsə, bu artıq qanun pozuntusudur. Belə hallarda istehlakçının aşağıdakı hüquqları var:

1. İnzibati qaydada şikayət
   Mağaza rəhbərliyinə yazılı və ya şifahi müraciət oluna bilər.

2. İqtisadiyyat Nazirliyinin Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinə müraciət
   Bu qurum vasitəsilə hüquqların bərpası tələb oluna bilər.
   Əlaqə: 195-1 qaynar xətti

3. Faktların toplanması
   İnsidentin video/audio qeydi, qəbz və ya kassa çeki varsa, bu, hüquqi sübut kimi təqdim oluna bilər.

4. Məhkəmə müraciəti
   Qanun pozuntusu nəticəsində maddi və ya mənəvi zərər dəyibsə, mülki qaydada məhkəməyə şikayət mümkündür.

Mağazaların daxili qaydaları qanundan üstün ola bilməz

Bəzi ticarət obyektləri kassadan əvvəl məhsul dəyişməsinə qarşı “daxili qayda” tətbiq etdiklərini bildirirlər. Ancaq qanunlar ticarət subyektlərinin daxili təlimatlarından üstün hüquqi qüvvəyə malikdir. Mağaza rəhbərliyi bunu rədd edərsə, istehlakçı buna qarşı çıxmaqda haqlıdır.

Marketdə məhsulu kassaya qədər dəyişmək alıcı hüququdur. Satıcı bu prosesi məhdudlaşdıra bilməz. Kassadan sonra isə yalnız qüsurlu və ya yanlış məlumatlı məhsullar üçün qaytarılma hüququ tanınır. Belə hallarda qanuni yollarla şikayət mexanizmləri mövcuddur və hər bir alıcı öz hüququnu bilməlidir.