Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Müsəlman Dini İdarə Rəhbərləri Şurasının 7-ci görüşü çərçivəsində Bakıda böyük beynəlxalq elmi toplantı keçirilib.
“Gülüstan” sarayında tanınmış azərbaycanlı mütəfəkkir, alim və filosof Şeyx Seyyid Yəhya Bakuvi Şirvaniyə həsr olunmuş Birinci Beynəlxalq Elmi-Praktiki Konfransın plenar iclası baş tutub.
“İslam dünyasının mədəni irsində Seyyid Yəhya Bakuvi zirvəsi: Mötədil dəyərlər və müasir çağırışlar” mövzusundakı konfransda dövlət, din, elm və ictimaiyyət nümayəndələri bir araya gəlib.
Tədbirin həmtəşkilatçıları Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi və TDT ilə yanaşı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, ISESCO, İslam Tarixi, İncəsənəti və Mədəniyyəti Araşdırma Mərkəzi (İRSİKA) və Müsəlman Ağsaqqalları Şurasıdır.
Konfransın işində 40-a yaxın ölkəni və 18 beynəlxalq təşkilat və mərkəzi təmsil edən 200-ə yaxın iştirakçı iştirak edib.
Allahşükür Paşazadə: Bakuvi irsi ümumbəşəri dəyər daşıyır
Konfransı giriş sözü ilə açan Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri, şeyxülislam Allahşükür Paşazadə toplantının keçirilməsinə göstərilən ali himayəyə görə Prezident İlham Əliyevə iştirakçılar adından təşəkkürünü bildirib.
O qeyd edib ki, Seyyid Yəhya Bakuvi İslamın insanlara olduğu kimi çatdırılması istiqamətində böyük səylər göstərib. Onun mötədil təsəvvüf fəlsəfəsinin əsasını mənəvi kamillik, insan qardaşlığı, tolerantlıq və bəşəri həmrəylik prinsipləri təşkil edir.
Şeyxülislamın sözlərinə görə, Bakuvi irsinin əhəmiyyəti yalnız Azərbaycanla məhdudlaşmır.
Onun fəlsəfi görüşləri Anadoludan Balkanlara, Orta Şərqdən Şimali Afrikaya, Qafqazdan Mərkəzi Asiyaya qədər geniş coğrafiyada yayılıb və milyonlarla insana təsir göstərib.
Bakuvi irsinin UNESCO səviyyəsində də qeyd olunması onun fəlsəfi irsinin qlobal əhəmiyyətini göstərən amillərdən biri kimi təqdim edilib.
İçərişəhərdəki türbə ziyarət məkanına çevrilib
Allahşükür Paşazadə bildirib ki, Seyyid Yəhya Bakuvinin Bakının İçərişəhərində yerləşən Şirvanşahlar Saray Kompleksində qorunan türbəsi həm yerli sakinlərin, həm də xaricdən gələn zəvvarların ziyarət etdiyi məkanlardan biridir.
Onun fikrincə, müasir dünyada ehtiyac duyulan mötədil dəyərlərin mühüm mənbələrindən biri olan Bakuvi irsinin araşdırılması və təbliği həm ümumbəşəri, həm də ümumislami əhəmiyyət daşıyır.
Bu məqam konfransın əsas mesajlarından birini də ortaya qoyur: Azərbaycanın dini-mədəni irsi yalnız tarixi keçmiş kimi deyil, müasir dünyada aktual problemlərə cavab verə biləcək mənəvi resurs kimi təqdim olunur.
“Mötədil İslam” niyə yenidən gündəmdədir?
Konfransda çıxış edən TDT Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev, Müsəlman Ağsaqqalları Şurasının baş katibi Məhəmməd Əbdülsalam, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov, AMEA prezidenti akademik İsa Həbibbəyli, İRSİKA-nın Baş direktoru Mahmut Erol Kılıç, UNESCO-nun Tərəfdaşlıq və beynəlxalq əməkdaşlıq sektorunun müdiri Anar Kərimov və digər iştirakçılar Bakuvi irsinin daha geniş şəkildə dünyaya tanıdılmasının vacibliyini vurğulayıblar.
Çıxışlarda xüsusilə müasir dövrdə separatçılıq, dini radikalizm, dözümsüzlük və digər qarşıdurma meyilləri fonunda Bakuvi fəlsəfəsindəki mötədil İslam anlayışının aktuallığı qeyd olunub.
Bakuvi irsində insan qardaşlığı, milli-mənəvi dəyərlərin birləşdirici gücü, tolerantlıq və qarşılıqlı anlaşma kimi prinsiplərin önə çəkilməsi müasir çağırışlarla əlaqələndirilib.
Bu baxımdan konfransın mövzusu sadəcə XV əsr Azərbaycan mütəfəkkirinin irsinin öyrənilməsi ilə məhdudlaşmır.
Burada əsas suallardan biri də budur: Keçmişin dini-fəlsəfi irsi bu gün radikalizm və parçalanma meyillərinə qarşı hansı mesajı verə bilər?
Bakuvi irsi Azərbaycanla məhdudlaşmır
Konfransda Seyyid Yəhya Bakuvi irsinin Azərbaycan üçün milli-mədəni əhəmiyyəti ilə yanaşı, bütövlükdə İslam sivilizasiyasının mənəvi sərvətlərindən biri olduğu vurğulanıb.
Onun irsinin milli kimliyin, mənəvi suverenliyin və ortaq dini-irfani dəyərlərin qorunması baxımından əhəmiyyət daşıdığı bildirilib.
Bu yanaşma Azərbaycanın öz tarixindəki dini-fəlsəfi məktəbləri beynəlxalq müstəvidə təqdim etmək siyasətinin də bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Yeni kitab təqdim edildi
Beynəlxalq konfrans çərçivəsində Türk dünyası üçün əhəmiyyət daşıyan “Qardaşlıq və Müttəfiqliyin Zirvəsi” adlı kitab-albom da təqdim olunub.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Allahşükür Paşazadənin müəllifi olduğu nəşr Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətləri, iki ölkənin prezidentləri İlham Əliyev və Şavkat Mirziyoyevin fəaliyyəti fonunda mənəvi irsin və İslam dəyərlərinin qorunması istiqamətində görülən işləri əks etdirir.
Kitab Azərbaycan və özbək dillərində hazırlanıb.
Bundan başqa, QMİ tərəfindən hazırlanmış “Piri-sani – Seyyid Yəhya Bakuvi”, eləcə də Azərbaycan və ingilis dillərində “İrəvan Qazılığının tarixi” kitabları və digər nəşrlər də konfrans iştirakçılarına təqdim olunub.
Bakuvi haqqında film hazırlanır
Konfransın materialları əsasında Seyyid Yəhya Bakuvinin irsi və İslamın mötədil dəyərlərinə həsr olunmuş film də hazırlanıb.
Gələcək mərhələdə konfrans materialları əsasında kitab və broşürlərin nəşri, həmçinin süni intellekt vasitəsilə təqdimatların təşkili planlaşdırılır.
Bu isə Bakuvi irsinin yalnız akademik dairələrdə deyil, daha geniş auditoriyaya, o cümlədən rəqəmsal mühitdə çatdırılmasına imkan verə bilər.
Sentyabrın 15-də beynəlxalq konfrans öz işini bölmə iclasları ilə davam etdirəcək.
