Ət alarkən yalnız qiymətə baxmaq kifayət etmir. Məhsulun görünüşü, qoxusu, rəngi, saxlanma şəraiti və satıldığı yer onun keyfiyyəti barədə müəyyən məlumat verə bilər. Xüsusilə qiyməti digər satış nöqtələrindən xeyli aşağı olan ət alarkən diqqətli olmaq lazımdır.
Bəs istehlakçı bazarda və ya mağazada əti seçərkən nələrə fikir verməlidir?
Ətin rəngi hər şeyi demir
Təzə mal ətinin rəngi adətən al-qırmızıdan tünd qırmızıya qədər dəyişə bilər. Ətin səthinin bir qədər tünd görünməsi isə avtomatik olaraq onun xarab olması demək deyil. Ət hava ilə təmas etdikcə rəngində dəyişiklik baş verə bilər.
Lakin səthdə qeyri-adi yaşıl, boz və ya çox tünd rəng dəyişiklikləri, xüsusilə də xoşagəlməz qoxu ilə birlikdə müşahidə olunursa, məhsuldan imtina etmək daha təhlükəsizdir.
Qoxuya diqqət edin
Ətin təzəliyini müəyyənləşdirmək üçün ən sadə üsullardan biri qoxusuna fikir verməkdir.
Təzə ətin özünəməxsus, lakin kəskin olmayan qoxusu olur. Turşumuş, çürümüş və ya ammonyakabənzər qoxu isə məhsulun düzgün saxlanmadığını və ya xarab olduğunu göstərə bilər.
Əgər satıcı əti paketdən çıxarmağa və qoxusunu yoxlamağa imkan vermirsə, məhsulun saxlanma şəraitinə və qablaşdırılmasına daha diqqətlə baxmaq lazımdır.
Ətin səthi necə olmalıdır?
Təzə ətin səthi müəyyən qədər nəm ola bilər, amma həddindən artıq yapışqan və selikli olmamalıdır.
Barmaqla toxunduqda ət çox yumşaq, yapışqan və sürüşkən hiss edilirsə, bu, məhsulun keyfiyyəti ilə bağlı şübhə yarada bilər.
Ətin üzərində həddindən artıq mayenin toplanması da diqqət tələb edir. Xüsusilə qablaşdırılmış məhsulda çoxlu su və ya maye varsa, bunun səbəbini satıcıdan və ya qablaşdırma məlumatlarından öyrənmək olar.
Yağın rənginə də baxın
Mal ətində yağın ağ və ya krem rəngində olması normal sayılır. Yağın görünüşü heyvanın yaşı, yemlənməsi və ətin hansı hissəsindən götürülməsi ilə bağlı dəyişə bilər.
Lakin kəskin saralma, xoşagəlməz qoxu və digər şübhəli əlamətlər birlikdə müşahidə olunursa, məhsulu almaq məsləhət deyil.
“Ucuz ət” həmişə sərfəli deyil
Alıcıların ən çox etdiyi səhvlərdən biri yalnız kiloqram qiymətinə baxmaqdır.
Məsələn, sümüyü və yağı çox olan ətin kilosu daha ucuz görünə bilər. Amma yeməyə yararlı hissənin payı az olduğundan nəticədə daha baha başa gələ bilər.
Ona görə də eyni qiymət aralığında məhsulları müqayisə edərkən yalnız kiloqram qiymətini deyil, ətin hansı hissəsi olduğunu, sümük və yağ nisbətini də nəzərə almaq lazımdır.
Mənşə və etiket məlumatını yoxlayın
Qablaşdırılmış ət alarkən məhsulun üzərindəki məlumatlara baxmaq vacibdir. İstehsalçı və ya satış müəssisəsi, məhsulun adı, istehsal və son istifadə tarixi, saxlanma temperaturu və digər məlumatlar aydın göstərilməlidir.
Etiketi olmayan, üzərində tarix və mənşə məlumatları oxunmayan məhsul istehlakçı üçün əlavə risk yaradır.
Dondurulmuş ət alarkən qablaşdırmanın bütövlüyünə də diqqət yetirmək lazımdır. Paketdə zədələnmə, həddindən artıq buzlanma və məhsulun dəfələrlə əridilib-dondurulduğunu düşündürən əlamətlər varsa, başqa məhsul seçmək daha məqsədəuyğundur.
Ətin üzərinə su vurulması məsələsi
Bəzən istehlakçılar ətin üzərinə su vurularaq çəkisinin artırılmasından narahat olurlar. Ətin səthinin nəm olması isə təkbaşına belə bir nəticəyə gəlmək üçün kifayət deyil.
Ətin çəkisi ilə bağlı şübhəniz varsa, ən sadə üsul onu özünüzün gördüyünüz tərəzidə çəkməkdir. Alıcı çəkidə uyğunsuzluq olduğunu düşünürsə, bunu satıcıya bildirmək və zərurət yaranarsa aidiyyəti qurumlara müraciət etmək hüququna malikdir.
Küçədə satılan ətə diqqət
Ətin hansı şəraitdə saxlanması onun keyfiyyəti qədər vacibdir. Açıq havada, birbaşa günəş altında və ya temperatur rejimi məlum olmayan şəraitdə satılan ət riskli ola bilər.
Ət soyuducuda və ya uyğun temperatur rejimində saxlanmalıdır. Satış yerində təmizlik, məhsulların bir-birindən ayrılması və satıcının gigiyena qaydalarına əməl etməsi də diqqətdən yayınmamalıdır.
Ən vacib qayda: şübhəli əti almayın
Ətin təzəliyini yalnız rənginə baxaraq müəyyən etmək mümkün deyil. Qoxu, səth, temperatur, saxlanma şəraiti, qablaşdırma və etiket məlumatları birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Ən əsası isə budur: məhsulda bir neçə şübhəli əlamət varsa, “bişirəndə düzələr” düşüncəsi ilə onu almaq düzgün deyil.
Ət alarkən 30 saniyəlik yoxlama:
-qoxusuna baxın;
-səthinin selikli olub-olmadığını yoxlayın;
-rəngdə qeyri-adi dəyişikliklərə diqqət edin;
-yağ və sümük nisbətini nəzərə alın;
-qablaşdırılmış məhsulda tarix və saxlanma şərtlərini oxuyun;
-satış yerinin soyutma və gigiyena şəraitinə baxın;
-qiyməti digər satış nöqtələri ilə müqayisə edin;
-çəkidə şübhə varsa, tərəzidə yenidən yoxlayın.
Ən ucuz məhsul həmişə ən sərfəli məhsul deyil. Ət alarkən əsas məqsəd qiymətlə yanaşı keyfiyyət və təhlükəsizliyi də qiymətləndirməkdir.
Sunay Aydın
