yuxu
Qış aylarında səhərlər yuxudan oyanmaq və isti evdən soyuq havaya çıxmaq orqanizm üçün əlavə sınağa çevrilə bilər. Temperaturun aşağı düşməsi qan damarlarının daralmasına, arterial təzyiqin yüksəlməsinə və ürəyin daha çox işləməsinə səbəb olur. Xüsusilə ürək-damar xəstəliyi, yüksək təzyiq və tənəffüs problemi olan insanlar soyuq səhərlərdə daha diqqətli olmalıdırlar.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, qışda bəzi gündəlik vərdişlər sağlamlıq risklərini artıra bilər. Səhər yuxudan oyanan kimi qəfil fiziki yükə başlamaq, isti geyinmədən çölə çıxmaq və su qəbulunu unutmaq bu səhvlərdən bəziləridir. Bəs qış səhərlərində hansı vərdişlərdən uzaq durmaq lazımdır?
1. Yuxudan oyanan kimi qəfil fiziki hərəkətlər etmək
Səhər yuxudan qalxan kimi ağır fiziki işə başlamaq, sürətlə pilləkən qalxmaq və ya intensiv idman etmək düzgün deyil. Xüsusilə soyuq otaqdan birbaşa fiziki yüklənməyə keçmək ürək-damar sistemi üçün əlavə gərginlik yarada bilər.
Soyuq hava damarların daralmasına və təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olduğundan, ürək xəstəliyi olan insanlar daha ehtiyatlı davranmalıdırlar.
Səhər əvvəlcə yüngül hərəkətlərlə bədəni oyatmaq, bir qədər isinmək, sonra isə fiziki aktivliyə başlamaq daha məqsədəuyğundur.
2. İsti geyinmədən soyuq havaya çıxmaq
Bəzi insanlar səhər evdən çıxarkən havanın temperaturunu nəzərə almır, yüngül geyimə üstünlük verirlər. Halbuki soyuq və küləkli hava bədənin istilik itirməsini sürətləndirir.
Xüsusilə baş, boyun, əllər və ayaqların qorunması vacibdir. Bir qalın geyim əvəzinə bir neçə qat geyimdən istifadə etmək bədən istiliyini saxlamağa kömək edir.
Yaşlı insanlar, uşaqlar və ürək-ağciyər xəstəlikləri olan şəxslər soyuğa qarşı daha həssasdırlar.
3. Səhər su içməyi unutmaq
Qışda insanlar isti havalarla müqayisədə daha az susaya bilirlər. Buna görə də su qəbuluna diqqət azalır. Lakin soyuq havada da orqanizm tənəffüs, tərləmə və digər proseslər vasitəsilə maye itirir.
Səhər yuxudan oyandıqdan sonra su içmək gündəlik maye qəbulunun təmin edilməsinə kömək edə bilər. Gün ərzində də susuzluq hissini gözləmədən kifayət qədər maye qəbul etmək vacibdir.
Bununla belə, böyrək və ürək çatışmazlığı səbəbindən maye qəbulu məhdudlaşdırılan şəxslər həkimin tövsiyəsinə əməl etməlidirlər.
4. Soyuq havada qəfil ağır iş görmək
Qış səhərlərində həyəti təmizləmək, ağır əşyalar daşımaq, qar və buz təmizləmək kimi işlər ürəyə əlavə yük yarada bilər.
Amerika Ürək Assosiasiyasının məlumatına görə, soyuq havada qəfil və intensiv fiziki fəaliyyət ürək-damar sistemi üçün risk yarada bilər. Xüsusilə müntəzəm idman etməyən və ürək xəstəliyi olan şəxslər belə işlərə ehtiyatla yanaşmalıdırlar.
Ağır işə başlamazdan əvvəl isinmək, işi hissələrə bölmək və fasilələr vermək məsləhətdir. Sinədə ağrı, təngnəfəslik və ya başgicəllənmə yaranarsa, fəaliyyəti dayandırmaq və tibbi yardım almaq lazımdır.
5. Siqaretlə səhərə başlamaq
Bəzi insanlar yuxudan oyanan kimi siqaret çəkirlər. Halbuki siqaretin tərkibindəki nikotin ürək döyüntüsünü sürətləndirə və qan damarlarını daralda bilər.
Soyuq havanın özü də damarların daralmasına və təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olduğundan, siqaret çəkmək ürək-damar sisteminə əlavə mənfi təsir göstərə bilər.
Siqaretdən imtina etmək ürək və ağciyər sağlamlığını qorumağın ən vacib addımlarından biridir.
6. İsinmək üçün spirtli içki qəbul etmək
Soyuq havada isinmək məqsədilə spirtli içki qəbul etmək təhlükəli yanlış təsəvvürdür. Alkoqol dərinin səthindəki qan damarlarını genişləndirərək insanda müvəqqəti istilik hissi yarada bilər. Lakin bu zaman bədən istiliyini daha sürətlə itirə bilər.
Amerika Ürək Assosiasiyasının mütəxəssisləri soyuq havada alkoqolun insanın istilik hissini yanlış qiymətləndirməsinə və susuzlaşmaya səbəb ola biləcəyini bildirirlər.
İsinmək üçün daha təhlükəsiz seçim isti otaqda qalmaq, uyğun geyinmək və ilıq içkilər qəbul etməkdir.
7. Həddindən artıq isti duş qəbul etmək
Qışda səhər soyuqdan sonra çox isti duş qəbul etmək insana rahatlıq verə bilər. Lakin həddindən artıq isti su və uzun müddət duş qəbul etmək bəzi insanlarda başgicəllənmə və halsızlıq yarada bilər.
Xüsusilə təzyiq və ürək-damar problemi olan şəxslər temperatur dəyişikliklərinə diqqət etməlidirlər. Hamam otağının əvvəlcədən isidilməsi, suyun həddindən artıq isti olmaması və duşun uzun çəkməməsi tövsiyə olunur.
Qış səhərlərində sağlamlığı necə qorumaq olar?
Mütəxəssislərin tövsiyələrinə əsasən, soyuq havalarda səhər rejimini bir qədər dəyişmək faydalıdır:
-Yuxudan qalxdıqdan sonra bədənə uyğunlaşmaq üçün vaxt verin.
-Otağın temperaturunu komfortlu səviyyədə saxlayın.
-Evdən çıxmazdan əvvəl hava şəraitinə uyğun geyinin.
-Səhər yüngül hərəkətlər edin, ağır fiziki yüklənməyə tələsməyin.
-Gün ərzində kifayət qədər su qəbul edin.
-Təzyiq probleminiz varsa, göstəriciləri mütəmadi izləyin.
-Ürək və ağciyər xəstəliyiniz varsa, soyuqda fiziki fəaliyyətlə bağlı həkimin tövsiyələrinə əməl edin.
Qışda səhərlər əsas məqsəd orqanizmi qəfil soyuğa və fiziki gərginliyə məruz qoymamaqdır. Sadə görünən bu vərdişlərə diqqət etmək xüsusilə yaşlılar və xroniki xəstəliyi olan insanlar üçün sağlamlığın qorunmasına kömək edə bilər.
Sunay Aydın
