İnsan daim xəstələnirsə, həyatı demək olar ki, fasiləsiz müalicəyə çevrilir. Bunun isə çox vaxt müəyyən səbəbləri olur.
Tez-tez soyuqdəymə insanın gündəlik həyat ritminə ciddi təsir göstərə bilər. Virus infeksiyaları bir-birini əvəz edirsə, insan demək olar ki, tam sağalmağa macal tapmır və yenidən müalicəyə başlayır. Bu vəziyyətin səbəbləri müxtəlif ola bilər və hər zaman birbaşa “zəif immunitet”lə əlaqəli deyil.
Bunun niyə baş verdiyini və immuniteti necə dəstəkləməyin mümkün olduğunu ABŞ-dan olan ailə həkimi Neha Vyas “Cleveland Clinic”ə açıqlamasında izah edib.
İmmunitet sistemi necə işləyir?
İmmunitet müxtəlif orqanların, hüceyrələrin və bioloji maddələrin iştirak etdiyi mürəkkəb sistemdir. Onun əsas vəzifəsi potensial təhlükəli mikroorqanizmləri tanımaq və orqanizmə infeksiyalarla mübarizə aparmağa kömək etməkdir.
Virusla qarşılaşdıqda immunitet sistemi müdafiə reaksiyasına başlayır. Orqanizm, xüsusilə, anticisimlər – virusun müəyyən strukturlarını tanıyan və onun zərərsizləşdirilməsində iştirak edən xüsusi zülallar istehsal edir.
Xroniki stress
Qısamüddətli stress və uzunmüddətli emosional gərginlik orqanizmə fərqli təsir göstərir. Stress davamlı xarakter aldıqda immun sisteminin fəaliyyətinə və orqanizmin infeksiyaların öhdəsindən gəlmək qabiliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Bundan başqa, uzunmüddətli stress müxtəlif sağlamlıq problemlərinin riskinin artması ilə əlaqələndirilir. O, ürək-damar sisteminə, psixi vəziyyətə və ekzema, mədə xorası və xoralı kolit kimi bəzi xroniki xəstəliklərin gedişinə təsir göstərə bilər.
Yaş və gündəlik vərdişlər
Yaş artdıqca immun sisteminin fəaliyyəti təbii olaraq dəyişir. Yaşı dəyişmək mümkün deyil, lakin orqanizmin vəziyyətinə insanın vərdişləri və həyat tərzi təsir edə bilər.
Fiziki aktivliyin azlığı, balanssız qidalanma və psixoaktiv maddələrdən istifadə sağlamlıq üçün riskləri artıra və orqanizmin normal bərpa olunmasını çətinləşdirə bilər.
Belə amillər eyni vaxtda mövcuddursa, həyat tərzində mümkün dəyişiklikləri və fərdi profilaktika üsullarını həkimlə müzakirə etmək faydalıdır.
Viruslarla davamlı təmas
Bəzən tez-tez infeksiyaya yoluxmağın səbəbi olduqca sadədir – insan mütəmadi olaraq çoxsaylı potensial yoluxma mənbələri ilə qarşılaşır.
Məsələn, uşaqlar tez-tez virus infeksiyalarına yoluxur və onları ailə üzvlərinə asanlıqla keçirə bilirlər. İctimai nəqliyyatdan istifadə, təyyarə ilə səyahət və insanların sıx olduğu məkanlarda olmaq da əlavə risk amilləridir.
Diş və diş ətinin sağlamlığı
Ağız boşluğunun vəziyyəti də ümumi sağlamlıq üçün əhəmiyyət daşıyır. Ağızda təbii olaraq çoxsaylı mikroorqanizmlər yaşayır. Buna görə diş və diş ətinə müntəzəm qulluq zərərli bakteriyaların sayını nəzarətdə saxlamağa və infeksiyaların qarşısını almağa kömək edir.
Ağız boşluğunun sağlamlığını qorumaq üçün gündəlik gigiyena qaydalarına əməl etmək və mütəmadi olaraq profilaktik stomatoloji müayinədən keçmək lazımdır.
Autoimmun xəstəliklər və müalicə
Autoimmun xəstəliklər zamanı immunitet sistemi səhvən orqanizmin öz toxumalarına hücum edir. Həddindən artıq immun reaksiyanı azaltmaq üçün həkimlər immun sisteminin fəaliyyətini zəiflədən və ya tənzimləyən preparatlar təyin edə bilərlər.
Sistemik steroidlər də daxil olmaqla bəzi dərmanlar müəyyən infeksiyalara həssaslığı həqiqətən artıra bilər. Buna görə belə preparatlar qəbul edən insanlar həkimin tövsiyələrinə əməl etməli və müalicəni özbaşına dayandırmamalıdırlar.
Orqanizmin müdafiə qüvvələrini necə dəstəkləmək olar?
İnfeksiyaların yaranma ehtimalını azaltmaq və orqanizmin normal bərpasına kömək etmək üçün əsas gündəlik vərdişlərə diqqət yetirmək vacibdir. Qidalanma tam və müxtəlif, fiziki aktivlik müntəzəm, yuxu isə kifayət qədər olmalıdır.
Stressə nəzarət də az əhəmiyyət daşımır. Bunun üçün gəzinti, nəfəs məşqləri, fiziki hərəkətlər və konkret insana uyğun digər rahatlama üsullarından istifadə etmək olar.
Ağız boşluğunun gigiyenasına da əməl etmək lazımdır: dişləri gündə iki dəfə təmizləmək, diş sapından və ya dişlərarası boşluqları təmizləyən digər vasitələrdən istifadə etmək və mütəmadi olaraq stomatoloqa müraciət etmək vacibdir.
İnfeksiyalardan qorunmağın daha bir sadə üsulu əlləri mütəmadi yumaqdır. Xüsusilə ictimai nəqliyyatdan istifadə etdikdən, ictimai yerlərdə olduqdan və yeməkdən əvvəl əllərin yuyulmasına diqqət yetirmək lazımdır.
Əgər soyuqdəymə qeyri-adi dərəcədə tez-tez təkrarlanırsa, ağır keçirirsə və ya digər narahatedici simptomlarla müşayiət olunursa, səbəbi həkimlə müzakirə etmək lazımdır. Təkrarlanan infeksiyalar hər zaman immunitetlə bağlı problem demək deyil və insanın sağlamlıq vəziyyətinin fərdi qiymətləndirilməsini tələb edə bilər.
N.Talıblı
