Bir çox insan eyni musiqini təkrar-təkrar dinləməyə meyllidir. Alimlər bu vərdişin səbəblərini araşdırır, tanış musiqi əsərlərinə dəfələrlə qulaq asmağın beynin fəaliyyətinə, emosional vəziyyətə və insan psixikasına necə təsir etdiyini öyrənirlər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Zwierciadlo” portalı məlumat yayıb.
Sevdiyimiz mahnını təkrar dinləmək beyində nə yaradır?
Xoşumuza gələn musiqiyə qulaq asarkən beynimiz həzz və mükafatlandırma sistemi ilə əlaqəli neyromediator olan dopamin ifraz edir. Sevdiyimiz mahnını təkrar-təkrar dinləmək bu sistemi yenidən aktivləşdirir. Sanki beynimizdəki daxili “dopamin düyməsini” dəfələrlə basırıq.
Neyropsixoloq Valeri Salimpurun apardığı araşdırma göstərib ki, müsbət emosiyalar təkcə sevdiyimiz musiqi parçasının səsləndiyi anda deyil, onun başlamasını gözləyərkən də yaranır. Xoş anı gözləmək də dopamin ifrazını stimullaşdırır. Bu, həzz dövrünü davam etdirir və insanı həmin mahnıya yenidən qulaq asmağa sövq edir.
Alimlər vurğulayırlar ki, çox sevdiyimiz mahnını dinləmək əhvalımızı tənzimləməyə də kömək edir:
“Biz mahnını sevdiyimizi bilirik və buna görə də bədənimizi arzuladığımız vəziyyətə gətirmək üçün ondan istifadə edirik. Beləliklə, xoşumuza gələn musiqini təkrar-təkrar dinlədikdə, bunu şüurlu şəkildə planlaşdırmasaq belə, əhvalımız yaxşı qalır”.
Bu reaksiya yalnız şən musiqilərə qulaq asarkən yaranmır. İnsanların təkrar-təkrar dinlədiyi kədərli musiqilər də emosional rahatlıq verə bilər. Belə mahnılar yaşanan hadisələri anlamağa, basdırılmış hissləri ifadə etməyə və mənəvi tarazlığı bərpa etməyə kömək edir.
Tanış musiqi niyə bizi rahatlaşdırır?
Koqnitiv resurslara qənaət etmək istəyi əslində proqnozlaşdırıla bilən vəziyyətlərə üstünlük vermək deməkdir. Məhz buna görə insanlar əvvəllər izlədikləri seriallara, istirahət etdikləri məkanlara və tez-tez getdikləri müəssisələrə qayıtmağı sevirlər.
Psixoloqlar Sendhil Mullainatan və Eldar Şafir müəyyən ediblər ki, daim qərar qəbul etmək və naməlum vəziyyətlərlə qarşılaşmaq diqqəti və beynin icraedici funksiyalarını tükəndirir. Tanış şeylər isə əksinə, bu yükü azaltmağa kömək edir.
Buna görə də yeni tapşırıqlarla dolu yorucu gündən sonra sevdiyiniz musiqi siyahısını dinləmək faydalıdır. Tanış musiqi rahatlamağa və emosional tarazlığı bərpa etməyə kömək edə bilər.
Musiqi niyə bədənimizdə qəribə hisslər yaradır?
Musiqi “frisson” adlanan güclü emosional reaksiya yarada bilər. Bu zaman insan dərisində ürpərti, tüklərin biz-biz olması və ya eyforiya kimi fiziki hisslər yaşayır.
Xüsusilə təsirli musiqilər belə emosiyalar doğura bilər. Lakin bu təsir tez keçir. Buna görə insanlar xoş hissləri və onlarla bağlı xatirələri yenidən yaşamaq üçün sevimli melodiyalarına təkrar-təkrar qayıdırlar. Hətta hər dəfə dinlədikdə emosiyalar əvvəlki qədər güclü olmasa belə.
Sevdiyimiz mahnılar bizi keçmişə qaytarır
Tanış musiqilər insanlar, hadisələr və səyahətlərlə bağlı xatirələri oyada bilər. Araşdırmalar göstərib ki, köhnə mahnılar çox vaxt həyatımızın müəyyən anları – konsertlər, məclislər və digər hadisələrlə yanaşı, həmin vaxt birlikdə olduğumuz insanlarla da əlaqələndirilir.
Buna görə də sevimli melodiyamız xoş xatirələri canlandıra və bizi heç olmasa qısa müddətə keçmişə qaytara bilər.
