Azərbaycanda məsafədən, yəni onlayn verilən istehlak kreditləri ilə bağlı yeni qaydalar müəyyənləşdirilib. Yeni tələblər həm kredit götürənlərin özlərini məsafədən kredit rəsmiləşdirilməsindən qorumasına, həm də kredit vəsaitinin dərhal təqdim edilməməsinə dair mexanizmləri nəzərdə tutur.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının qərarına əsasən, müştəri banka və ya bank olmayan kredit təşkilatına (BOKT) yazılı müraciət etməklə öz adına məsafədən istehlak krediti rəsmiləşdirilməsinə və ya kredit limitinin artırılmasına məhdudiyyət qoya biləcək.
Bu məhdudiyyət müştərinin bankda fiziki iştirakı, gücləndirilmiş elektron imzası və ya gücləndirilmiş müştəri autentifikasiyası vasitəsilə etdiyi yazılı müraciət əsasında aradan qaldırıla bilər.
Banklar krediti verməzdən əvvəl bunu yoxlayacaq
Yeni qaydaya əsasən, banklar və BOKT-lar kredit verərkən müştərinin məsafədən kredit götürməsinə məhdudiyyət qoyub-qoymadığını yoxlamalı olacaqlar.
Bu yoxlama yalnız kredit təşkilatının öz informasiya sistemi ilə məhdudlaşmayacaq. Bank və BOKT-lar kredit bürosunun informasiya sistemində də müvafiq məlumatı yoxlamalıdır. Məhdudiyyət qoyulmuş şəxslə məsafədən istehlak krediti müqaviləsinin bağlanmasına və ya kredit limitinin artırılmasına icazə verilməyəcək.
Əgər şəxs əvvəlcə belə məhdudiyyət qoyub, daha sonra məsafədən kredit götürmək və ya kredit limitini artırmaq üçün müraciət edərsə, bank və ya BOKT onu mobil tətbiq və ya SMS vasitəsilə dərhal məlumatlandıracaq.
Ən vacib dəyişiklik: kredit pulu dərhal verilməyəcək
Yeni qaydalarda istehlak kreditlərinin məsafədən rəsmiləşdirilməsi zamanı vəsaitin dərhal təqdim edilməməsi nəzərdə tutulur.
Gün ərzində verilən və ya artırılan kredit vəsaitinin məbləği minimum əmək haqqının iki mislinədək olduqda, pul müqavilə bağlandıqdan və ya kredit limiti artırıldıqdan 2 saat sonra təqdim ediləcək.
Məbləğ minimum əmək haqqının iki mislindən çox olduqda isə vəsait 24 saat sonra veriləcək.
Bu mexanizmin məqsədlərindən biri məsafədən kredit rəsmiləşdirilməsi zamanı mümkün sui-istifadələrin qarşısının alınmasına əlavə vaxt yaratmaqdır.
Kredit müqaviləsində yeni müddəa olacaq
Yeni qaydalara əsasən, istehlak krediti müqaviləsində kredit verildiyi və ya kredit limiti artırıldığı halda borcalanın həmin kredit üzrə öhdəlikdən azad edilməsi ilə bağlı müddəa da nəzərdə tutulacaq.
Məsafədən rəsmiləşdirilən müqavilədə isə borcalanın məsafədən kredit götürməyə və ya kredit limitinin artırılmasına əvvəlcədən məhdudiyyət qoyub-qoymadığı barədə məlumat da əks etdiriləcək.
Qaydalar nə vaxt qüvvəyə minir?
Azərbaycan Mərkəzi Bankının qərarı 1 oktyabr 2026-cı ildən qüvvəyə minəcək.
Qısaca: 1 oktyabrdan etibarən məsafədən kredit götürən şəxs üçün vəsaitin təqdim edilməsində yeni gözləmə müddəti tətbiq olunacaq — məbləğdən asılı olaraq 2 saat və ya 24 saat. Eyni zamanda, istənilən şəxs əvvəlcədən müraciət etməklə öz adına məsafədən kredit rəsmiləşdirilməsinə məhdudiyyət qoya biləcək.
