Məlumat verən şəxslərin mükafatlandırılması üzrə Özbəkistan nümunəsi

Özbəkistan 31 dekabr 2020-ci il tarixində  Korrupsiya hüquqpozmaları haqqında məlumat verən və ya korrupsiyaya qarşı mübarizəyə başqa üsullarla yardım edən şəxslərin mükafatlandırılması qaydası haqqında Əsasnamə qəbul edib. Qanunda nəzərdə tutulur ki, korrupsiya hüquqpozmaları barədə məlumat verən və ya korrupsiyaya qarşı mübarizəyə başqa üsullarla kömək edən şəxslər birdəfəlik pul mükafatı, təşəkkür məktubu və xatirə hədiyyəsi ilə mükafatlandırılacaqlar.

Bu kontekstdə “korrupsiyaya qarşı mübarizədə digər yardımın göstərilməsi” hüquq-mühafizə orqanlarına korrupsiya cinayətlərinin araşdırılması və açılması üçün əhəmiyyət kəsb edən sübutlar haqqında məlumatın verilməsi və ya belə cinayətlərin və ya polis əməliyyatlarının araşdırılmasında birbaşa yardım deməkdir.

Əsasnaməyə əsasən məlumat verən şəxs mükafat almaq hüququna aşağıdakı hallarda malik olacaq:

  • korrupsiya cinayəti, rüşvət tələbi və ya digər məlum korrupsiya faktları barədə vətəndaşın korrupsiyaya qarşı mübarizə orqanlarına (Baş Prokurorluq, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti, Daxili İşlər Nazirliyi, Prokuror yanında İqtisadi Cinayətlərə Qarşı Mübarizə İdarəsi) verdiyi məlumat əsasında açıldıqda;
  • qeyri-hökumət kommersiya təşkilatının və ya digər qeyri-hökumət təşkilatının , dövlət orqanının, ictimai təşkilatın və ya yerli özünüidarəetmə orqanının əməkdaşı korrupsiyaya qarşı mübarizə məqsədilə ona məlum olan rüşvət və ya digər korrupsiya hüquqpozmasını təklif edən və ya tələb edən fiziki şəxs haqqında antikorrupsiya orqanlarına (və ya bu orqanların işçilərinə münasibətdə onun birbaşa rəhbəri) məlumat verdikdə;
  • korrupsiya cinayəti törətdiyinə görə axtarışda olan şəxsin vətəndaşın (hüquq mühafizə orqanlarının əməkdaşları istisna olmaqla) hüquq mühafizə orqanlarına verdiyi göstəriş əsasında tutulduqda.

Mükafat kimi ödəniləcək birdəfəlik məbləğin məbləği korrupsiya cinayətinin məbləğindən asılı olacaq və aşağıdakı kimi hesablanacaq:

  • inzibati korrupsiya hüquqpozması ilə bağlı xəbərə görə mükafat Əsas Hesablama Vahidinin (1 vahid = 21.3 ABŞ dolları) üç mislini təşkil edəcək – təxminən 64 ABŞ dolları;
  • rüşvətin, dəymiş ziyanın və oğurlanmış əmlakın dəyəri 30 vahidə gədərdirsə (635 ABŞ dolları), mükafatın məbləği cinayətin ağırlığından asılı olaraq 5 ilə 15 vahid arasında olacaq (105 ABŞ dollarından 311 ABŞ dollarına qədər);
  • rüşvətin məbləği, dəymiş ziyan və oğurlanmış əmlakın dəyəri 30-100 vahid (635 ABŞ dolları ilə 2120 ABŞ dolları arasında) arasındadırsa, mükafat cinayətin ağırlığından asılı olaraq 10-25 vahid (212-529 ABŞ dolları) arasında dəyişir;
  • rüşvətin, dəymiş ziyanın və oğurlanmış əmlakın dəyəri 100 vahiddən (2120 ABŞ dolları) çox olarsa, rüşvətin/zərərin/əmlakın dəyərinin əhəmiyyətli bir məbləği olduqda mükafatın məbləği müvafiq məbləğin 15%-ni təşkil edəcəkdir, rüşvət/zərər/əmlakın dəyəri külli miqdarda olarsa həmin məbləğin 10%.

Qeyd edək ki, rüşvət alan şəxs 30 gün ərzində könüllü olaraq məlumat verərsə, məlumat verənə pul mükafatı verilməyəcək. Korrupsiya hüquqpozmaları haqqında məlumat vermiş və ya korrupsiyaya qarşı mübarizəyə başqa üsullarla köməklik göstərən şəxslərin mükafatlandırılması barədə qərarı korrupsiyaya qarşı mübarizə orqanlarının nəzdində yaradılan, üzvləri və qaydalarını bilavasitə müvafiq orqanlar müəyyən edəcək xüsusi komissiyalar qəbul edir. Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Agentliyi məlumat verənlərin uçotunu aparacaq. Məlumat verənlərin mükafatlandırılması qaydası haqqında Əsasnamənin qəbulu ilə paralel olaraq Özbəkistanda həmin şəxslərin və onların yaxın qohumlarının sosial və hüquqi müdafiəsi haqqında qanun layihəsi təklif edilib.

Bu məqalə “Məlumat verən şəxslərin müdafiəsinə dair qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə dəstək” layihəsi çərçivəsində hazırlanmışdır.

 

Əvvəlki məqalə

Kiyevdə partlayışlar baş verir

Sonrakı məqalə

Hindistan iki aydır Rusiyadan neft almır