Alimlər ailəsində uzunömürlü insanların olduğu şəxslərin 100 yaşa qədər yaşamaq və bəzi xəstəliklərdən qorunmaq ehtimalını araşdırıblar.
Hazırda dünya əhalisinin sayı 8 milyardı keçsə də, insanların yalnız təxminən 0,01 faizi 100 yaşa qədər yaşaya bilir. Tədqiqatçılar uzunömürlülük fenomeninin səbəblərini getdikcə daha yaxşı anlasalar da, insanın niyə bu qədər uzun yaşamasının bütün mexanizmləri hələ tam öyrənilməyib.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Science Alert” məlumat yayıb.
Uzunömürlülük uşaqlara ötürülürmü?
Tədqiqatçıları ən çox maraqlandıran suallardan biri uzunömürlülüyə meylin valideynlərdən uşaqlara keçib-keçməməsidir. Başqa sözlə, uzun ömür sürən insanların övladları onların sağlamlığını və uzunömürlülük xüsusiyyətlərini irsi olaraq əldə edə bilərlərmi?
Bronksdakı Albert Eynşteyn Tibb Kollecinin tədqiqatçısı və araşdırmanın həmmüəllifi Sofiya Milman bildirib ki, alimlər uzunömürlülərin övladlarında möhkəm sağlamlığın və yüksək həyat müddətinin müşahidə olunub-olunmadığını müəyyənləşdirməyə çalışıblar.
Bununla yanaşı, tədqiqatçılar həyat tərzinin və genetikanın bu prosesdə hansı rolu oynadığını da araşdırıblar.
Bunun üçün üç uzunmüddətli araşdırmanın məlumatları təhlil edilib. Araşdırmalarda 2300-dən çox uzunömürlü insanın övladı və valideynləri daha erkən vəfat etmiş 1700-dən çox şəxsdən ibarət nəzarət qrupu iştirak edib.
Alimlər bu işi bu istiqamətdə aparılmış ən geniş tədqiqatlardan biri kimi qiymətləndirirlər.
Ürək xəstəlikləri və ölüm riski daha aşağı olub
Üç qrup üzrə aparılan təhlil maraqlı nəticələr ortaya çıxarıb. Uzunömürlü insanların övladlarının ölüm, ürək-damar xəstəlikləri və yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkmə ehtimalı daha aşağı olub.
İki araşdırmada onların insult riski də daha az olub.
Nəticələrə görə, uzunömürlü insanların övladlarında:
-yüksək qan təzyiqi riski 32 faiz;
-ürək-damar xəstəlikləri riski 33 faiz;
-ölüm riski isə 42 faiz daha aşağı olub.
Bundan başqa, bu şəxslərdə bəzi xəstəliklər daha gec meydana çıxıb. Yüksək qan təzyiqinin başlanması orta hesabla təxminən 5 il gec, ölüm isə orta hesabla 3 il gec baş verib.
Xərçənglə bağlı isə fərqli nəticə
Tədqiqatçılar uzunömürlü insanların övladlarında xərçəngə tutulma riskinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığını müəyyən etməyiblər.
Bununla belə, alimlər onların onkoloji xəstəliklərə qarşı müəyyən dərəcədə daha davamlı ola biləcəyini ehtimal edirlər. Yəni xərçəngə tutulma ehtimalı azalmaya bilər, lakin həmin xəstəlikdən ölüm riski daha aşağı ola bilər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, uzunömürlülüklə bağlı genetik xüsusiyyətlər xarici amillərin insan sağlamlığına təsirini müəyyən qədər zəiflədə bilər. Lakin alimlər bu fərziyyənin hələ tam sübuta yetirilmədiyini və müəyyən məhdudiyyətlərin olduğunu vurğulayırlar.
Beləliklə, araşdırma uzunömürlülükdə genetikanın mühüm rol oynaya biləcəyini göstərsə də, insanın neçə il yaşayacağını yalnız irsiyyət müəyyən etmir. Həyat tərzi və ətraf mühit də sağlamlıq və ömür uzunluğuna təsir edən əsas amillər olaraq qalır.
