Azərbaycanda su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə edən fiziki və hüquqi şəxslər üçün yeni ödəniş tarifləri müəyyən edilib. Lakin açıqlanan rəqəmlər göstərir ki, xüsusilə kənd təsərrüfatında bu ödənişlərin məbləği kifayət qədər aşağıdır.
Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi yanında Suların İstifadəsinə və Mühafizəsinə Dövlət Nəzarəti Xidmətindən bildirilib ki, yeni ödəniş mexanizmi Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinin 99-cu maddəsinə əsasən tətbiq olunur.
Nazirlər Kabinetinin 14 aprel 2026-cı il tarixli 99 nömrəli qərarı ilə “Su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə ilə bağlı ödənişlərin məbləğləri” və su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə dair müqavilənin forması təsdiqlənib.
Hansı sulardan istifadəyə görə ödəniş olacaq?
Tariflər istifadə olunan su obyektinin növünə və sudan istifadə məqsədinə görə dəyişir.
Ödənişlər Xəzər dənizi, çaylar, göllər və yeraltı sular üzrə ayrıca müəyyənləşdirilib.
Həmçinin götürülən suyun həcmi, axıdılan tullantı suyunun miqdarı və istifadə edilən su akvatoriyasının sahəsi də hesablamada nəzərə alınır.
Ən diqqətçəkən məqam isə kənd təsərrüfatı üçün müəyyən edilən tariflərin olduqca aşağı olmasıdır.
Fermer 10 min litr su üçün nə qədər ödəyəcək?
Çay və göllərdən kənd və meşə təsərrüfatı məqsədilə götürülən 10 000 litr su üçün 1 qəpik ödəniş müəyyən edilib.
Başqa sözlə, 10 kubmetr suyun istifadəsinə görə fermerin ödəyəcəyi məbləğ cəmi 1 qəpik olacaq.
Balıqçılıq və akvakultura məqsədilə çay və göllərdən götürülən 100 000 litr su üçün də 1 qəpik tarif müəyyənləşdirilib.
Bu baxımdan yeni ödənişlərin kənd təsərrüfatı məhsullarının maya dəyərinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilmir.
Sənaye müəssisələri üçün tariflər necədir?
Sənaye məqsədilə istifadə olunan su üzrə tariflər kənd təsərrüfatından daha yüksəkdir.
Xəzər dənizindən sənaye məqsədilə götürülən 10 000 litr su üçün 4 qəpik ödəniləcək.
Çay və göllərdən sənaye məqsədilə götürülən 1000 litr suyun tarifi 4 qəpikdir.
Yeraltı sularda isə tarif daha yüksək müəyyən edilib. Belə ki, sənaye məqsədilə yeraltı sulardan götürülən 1000 litr su üçün 40 qəpik ödəniş nəzərdə tutulub.
Bu fərq yeraltı su ehtiyatlarının daha həssas və məhdud resurs olması ilə bağlıdır.
Tullantı suyunu çaya axıdan nə qədər ödəyəcək?
Yeni mexanizm yalnız suyun götürülməsini deyil, tullantı sularının su obyektlərinə axıdılmasını da əhatə edir.
Xəzər dənizinə məişət və sənaye tullantı sularının axıdılması zamanı hər 1000 litr üçün 1 qəpik ödəniş müəyyən edilib.
Çay və göllərə məişət tullantı sularının axıdılması zamanı da tarif 1000 litr üçün 1 qəpikdir.
Sənaye tullantı sularında isə hər 1000 litr üçün 4 qəpik ödəniş nəzərdə tutulur.
Burada müəssisələr üçün əlavə güzəşt də var.
Əgər tullantı suları sutəmizləyici qurğularda müəyyən edilmiş normalara uyğun səviyyəyə çatdırıldıqdan sonra su obyektinə axıdılırsa, ödəniş 0,7 əmsalı ilə hesablanır.
Bu ödənişlər suyun qiymətini artıracaq?
Qurumun açıqlamasına görə, yeni tariflər su təsərrüfatı obyektlərindən su təchizatı və tullantı sularının axıdılması üzrə mövcud qiymətlərlə müqayisədə xeyli aşağı səviyyədə müəyyən edilib.
Bu səbəbdən xüsusilə kənd təsərrüfatında fəaliyyət göstərən sahibkarlar üçün tariflərin əhəmiyyətli maliyyə yükü yaratması gözlənilmir.
Məsələn, fermerin 10 000 litr su üçün ödəyəcəyi məbləğ 1 qəpikdir.
Bu rəqəm göstərir ki, mexanizmin əsas məqsədi büdcəyə böyük gəlir toplamaqdan daha çox sudan istifadəyə nəzarət etmək və uçotu gücləndirməkdir.
Əsas məqsəd nədir?
Yeni mexanizmin tətbiqi ilə sudan istifadənin daha dəqiq uçota alınması nəzərdə tutulur.
Bunun üçün su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə edən şəxslərlə Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi arasında müqavilə bağlanması üçün ayrıca forma təsdiqlənib.
Qurumun məlumatına görə, bu sənəd tərəflərin hüquq və vəzifələrinin dəqiq müəyyənləşdirilməsinə, sudan istifadə şərtlərinin aydınlaşdırılmasına və sahədə hesabatlılıq və şəffaflığın artırılmasına xidmət edəcək.
Bu baxımdan yeni sistemə yalnız “suya ödəniş” kimi baxmaq düzgün deyil.
Burada daha böyük məqsəd su ehtiyatlarının uçotu, istifadəyə nəzarət və suyun israfının qarşısının alınmasıdır.
Azərbaycanda su ehtiyatları niyə getdikcə daha vacib olur?
Su ehtiyatlarından səmərəli istifadə Azərbaycanda son illərdə daha çox müzakirə olunan məsələlərdən biridir.
İqlim dəyişiklikləri, yağıntıların qeyri-bərabər paylanması, quraqlıq riski və kənd təsərrüfatında suya tələbatın artması su ehtiyatlarının qorunmasını aktuallaşdırır.
Yeni tariflərin aşağı müəyyənləşdirilməsi də bu baxımdan diqqət çəkir.
Dövlət bir tərəfdən su istifadəçilərinə ciddi maliyyə yükü yaratmaq istəmir, digər tərəfdən isə su obyektlərindən xüsusi istifadənin qeydiyyata alınmasını və ölçülməsini təmin etməyə çalışır.
Bu mexanizm gələcəkdə su ehtiyatlarının daha səmərəli idarə olunması üçün baza yarada bilər.
Ən diqqətçəkən tariflər
- Çay və göllərdən kənd təsərrüfatı üçün 10 000 litr: 1 qəpik
- Xəzərdən sənaye məqsədilə 10 000 litr: 4 qəpik
- Çay və göllərdən sənaye məqsədilə 1000 litr: 4 qəpik
- Yeraltı sudan sənaye məqsədilə 1000 litr: 40 qəpik
- Xəzərə məişət və sənaye tullantı suyunun 1000 litri: 1 qəpik
- Çay və göllərə məişət tullantı suyunun 1000 litri: 1 qəpik
- Çay və göllərə sənaye tullantı suyunun 1000 litri: 4 qəpik
Beləliklə, yeni tariflərin əsas xüsusiyyəti onların aşağı olmasıdır. Kənd təsərrüfatında 10 kubmetr suyun qiyməti cəmi 1 qəpik müəyyən edilib.
Bu isə onu göstərir ki, yeni mexanizmin əsas hədəfi suyun bahalaşdırılması deyil, sudan istifadəni sistemli şəkildə uçota almaq, nəzarəti gücləndirmək və su ehtiyatlarının qorunmasını təmin etməkdir.
