Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) 2026-cı ilin ilk 7 ayına dair açıqladığı göstəricilər Azərbaycanda pensiya ödənişlərinin həm məbləğ, həm də orta pensiya göstəricisi üzrə artdığını göstərir.
Nazirliyin məlumatına görə, yanvar-iyul aylarında pensiya ödənişlərinə 4 milyard 568 milyon manat vəsait yönəldilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 426 milyon manat və ya 10 faiz çoxdur.
Artımın əsas səbəblərindən biri ilin əvvəlindən pensiyaların indeksləşdirilərək artırılmasıdır. 2026-cı ilin əvvəlindən pensiyalar 9,3 faiz indeksləşdirilib.
Orta pensiya 595 manat olub
ƏƏSMN bildirir ki, 1 avqust 2026-cı il tarixinə orta aylıq pensiya 595 manat təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 10 faiz çoxdur.
Yaşa görə orta aylıq pensiya isə daha yüksək olub və 633 manata çatıb.
Beləliklə, hazırda Azərbaycanda yaşa görə pensiya alanların orta aylıq ödənişi ölkə üzrə bütün pensiyaçıların orta göstəricisindən 38 manat çoxdur.
İlin sonuna qədər nə qədər xərclənəcək?
2026-cı il üçün Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) büdcəsində əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsinə 7 milyard 993 milyon manat vəsait nəzərdə tutulub. Bu məbləğ 2025-ci ilin təsdiqlənmiş xərcləri ilə müqayisədə 782,4 milyon manat və ya 10,9 faiz çoxdur.
DSMF-nin 2026-cı il üzrə ümumi xərclərinin isə 8 milyard 196 milyon manatının əhaliyə ödənişlərə yönəldilməsi planlaşdırılıb. Bu, Fondun bütün xərclərinin 96,6 faizini təşkil edir.
Bu rəqəmlər göstərir ki, ilin ilk 7 ayında pensiyalara ayrılan 4,568 milyard manat vəsait illik planlaşdırılan 7,993 milyard manatın təxminən 57,1 faizinə bərabərdir.
Başqa sözlə, ilin son 5 ayında əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi üçün təxminən 3,425 milyard manat vəsaitin yönəldilməsi nəzərdə tutulur.
Sosial xərclər də artır
Pensiya ödənişlərinin artımı 2026-cı ilin sosial xərclərinin ümumi artımı fonunda baş verir. 2026-cı ilin dövlət büdcəsində sosial müdafiə və sosial təminat xərclərinin 4 milyard 873 milyon manat olması proqnozlaşdırılıb. Bu, 2025-ci ilin proqnozu ilə müqayisədə 121,2 milyon manat və ya 2,6 faiz çoxdur.
Eyni zamanda, 2026-cı ildə dövlət büdcəsindən DSMF-yə transfertin 1,7 milyard manat olması nəzərdə tutulub. Fondun gəlirlərinin əsas hissəsinin isə məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına formalaşacağı proqnozlaşdırılır.
Rəqəmlər nə göstərir?
2026-cı ilin ilk 7 ayında pensiya ödənişlərinin 10 faiz artması, orta pensiyanın da eyni tempdə yüksəlməsi dövlətin sosial xərclərində pensiyaların əhəmiyyətli çəkisini göstərir.
Digər tərəfdən, pensiyaların indeksləşdirilməsi nəticəsində orta aylıq ödənişin 595 manata, yaşa görə orta pensiyanın isə 633 manata yüksəlməsi pensiyaçıların nominal gəlirlərinin artdığını göstərir.
Bununla belə, pensiya ödənişlərinin real alıcılıq qabiliyyətini qiymətləndirmək üçün həmin artımı inflyasiya və əhalinin əsas istehlak xərclərinin dinamikası ilə birlikdə nəzərdən keçirmək lazımdır.
Yəni əsas rəqəm təkcə “pensiyalar 10 faiz artıb” deyil: 2026-cı ildə əmək pensiyalarına ümumilikdə 7,993 milyard manat ayrılması planlaşdırılır və ilk 7 ayda bunun 57 faizi artıq xərclənib.
Samir Abdulla
