Plastik
Böyük Britaniyadakı Sent-Endryus Universitetinin alimləri plastik tullantıların təkrar emalı sahəsində irəliləyiş əldə ediblər. Alimlər adi məişət plastiklərini xərçəng və digər vacib əczaçılıq məhsulları da daxil olmaqla dərmanların istehsalı üçün əsas kimyəvi birləşmələrə çeviriblər.
AzPost bildirir ki, bu barədə “Angewandte Chemie International Edition” jurnalında dərc olunan araşdırmada qeyd olunur. Alimlər adi plastik polietilen (PET) plastik şüşələrin və tekstillərin rutin əsaslı yarımhidrogenləşmə prosesindən istifadə edərək kimyəvi yolla təkrar emal edilə biləcəyini aşkar edib.
Bu proses PET-in mürəkkəb polimer zəncirlərini daha sadə bir maddəyə, dərman sintezində dəyərli bir ara maddə olan etil 4-hidroksimetilbenzoata (EHMB) parçalayır.
Bu kimyəvi maddə EHMB, müəyyən xərçəng növlərinə qarşı geniş istifadə edilən imatinib və qan laxtalanma agenti olan traneksam turşusu kimi dərmanların yaradılmasında, eləcə də müəyyən pestisidlərin istehsalında əsas tikinti bloku kimi istifadə olunur.
Adətən, bu cür “tikinti blokları” ətraf mühitə yüksək təsir göstərən və çoxlu miqdarda tullantı yaradan neft-kimya xammallarından əldə edilir. Bu yeni yanaşma ətraf mühitə düşən yükü azaltmaqla qalıq əsaslı xammalın plastik tullantılarla əvəz olunmasına imkan verir.
Tibbi tətbiqlərdən başqa, tədqiqatçılar EHMB-nin digər sənaye sahələrində daha dayanıqlı materialların yolunu açaraq yeni təkrar emal edilə bilən poliester yaratmaq üçün də istifadə edilə biləcəyini aşkar ediblər.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Amit Kumara görə, bu kəşf plastiki yüksək dəyərli aktiv əczaçılıq maddələri (API) və digər kimyəvi məhsulların istehsalı üçün perspektivli xammal kimi yenidən təsəvvür edir. Plastikin təkrar emalına bu yanaşma, tullantıların sadəcə atılması əvəzinə dəyərli resurslara çevrildiyi dairəvi iqtisadiyyata keçidi sürətləndirməyə kömək edə bilər.
