Bir çox insan eyni şeydən şikayət edir: “Yaxşı maaş alıram, böyük bir xərcim də yoxdur, amma ayın sonuna pulum qurtarır“.
Azpost.info bildirir ki, əgər siz də hər ayın sonunda pulların hara yoxa çıxdığını anlaya bilmirsinizsə, maliyyə dünyasında “Latte effekti” adlanan iqtisadi tələyə düşmüsünüz.
Xırda xərclərin böyük dağıdıcılığı
“Latte Effekti” termini amerikalı maliyyə məsləhətçisi Devid Bax tərəfindən irəli sürülüb. Bu nəzəriyyənin mahiyyəti budur: İnsanlar böyük alış-verişləri (telefon, geyim, məişət texnikası) edərkən çox diqqətli olurlar və qiyməti müqayisə edirlər. Lakin hər gün xərclənən xırda məbləğlərə qarşı tamamilə laqeyd qalırlar.
Gündəlik kiçik vərdişlər: Hər gün işə gedərkən aldığınız 4-5 manatlıq qəhvə, hər ay abunə olduğunuz, amma demək olar ki, baxmadığınız rəqəmsal platformalar (Netflix, Spotify, tətbiqlər), hər gün ehtiyac olmadan taksidən istifadə etmək və ya hər dəfə market kassasında alınan saqqız, şokoladlar…
Sıravi vətəndaş üçün gündəlik 5-6 manat çox xırda pul görünə bilər. Gəlin sadə bir riyaziyyat aparaq:
| Gündəlik Səthi Xərc | Aylıq Cəmi | İllik İtki |
| 5 AZN (Məsələn, sadəcə 1 qəhvə) | 150 AZN | 1 800 AZN |
| 15 AZN (Qəhvə + Taksi + Şirniyyat) | 450 AZN | 5 400 AZN |
Gördüyünüz kimi, ilin sonunda əlinizdə qala biləcək bütöv bir səyahət və ya ciddi bir investisiya kapitalı, əslində gün ərzində fərqinə varmadan xərclədiyiniz xırda qəpiklərin içində əriyib gedir.
Şəxsi büdcəni xilas etməyin yolu: 50/30/20 qaydası
Maliyyə asılılığından qurtulmaq və gəlirləri düzgün idarə etmək üçün dünyada ən populyar olan 50/30/20 büdcə modelini tətbiq edin:
50% – Vacib ehtiyaclar: Maaşınızın yarısı mütləq ev kirayəsi, kommunal xərclər, əsas ərzaq və kredit ödənişlərinə getməlidir.
30% – İstəklər: Bu hissəni əyləncəyə, kafelərə, geyimə və bəli, həmin o sevimli “Latte”inizə ayıra bilərsiniz.
20% – Yığım və investisiya: Maaş kartınızdan bu 20%-i pul əlinizə keçən ilk gün tamamilə unudacağınız bir hesaba (və ya depozitə) köçürün. İnsanlar adətən ayın sonunda pul qalsa yığmağı düşünürlər, amma reallıqda ayın sonunda heç vaxt pul qalmır. Qayda belədir: Öncə özünüzə (gələcəyinizə) ödəyin, qalanı ilə yaşayın.
Sunay
