Azərbaycanda qiymətli metallar bazarında qızılın qiyməti ötən həftə ilə müqayisədə aşağı düşüb. Həftəlik göstəriciyə əsasən, bir troya unsiyası qızılın qiyməti 158,8 manat ucuzlaşıb. Bir troya unsiyası 31,1 qrama bərabərdir.
Bu rəqəm qızıl almağı planlaşdıranlar üçün ilk baxışda yaxşı xəbər kimi görünə bilər. Lakin qiymətin bir həftə ərzində düşməsi avtomatik olaraq “indi almaq üçün ən doğru vaxtdır” demək deyil. Çünki qızılın qiyməti həm dünya bazarındakı dəyişikliklərdən, həm dolların məzənnəsindən, həm də bazarda risk və gözləntilərdən asılıdır.
Son günlər beynəlxalq bazarda da qızılın qiymətində kəskin hərəkət müşahidə olunur. Sentyabrın 28-də COMEX-də dekabr fyuçerslərinin qiyməti 3,03% azalaraq 1 troya unsiyası üçün 4 190,2 dollara düşüb. Bir gün əvvəl isə həmin kontrakt 4 229,9 dollar səviyyəsində idi.
158,8 manatlıq ucuzlaşma nə deməkdir?
Əvvəlcə bir məqamı qeyd edək ki, dünya bazarında qızılın qiyməti ilə Azərbaycanda mağazada satılan zinət əşyasının qiyməti eyni şey deyil. Bir troya unsiyasının qiyməti beynəlxalq bazarda qızılın xammal dəyərini göstərir. Zinət əşyasının qiymətinə isə qızılın əyarı, hazırlanma xərci, satıcının marjası, dizayn və digər xərclər də əlavə olunur.
Məsələn, 585 əyarlı qızılın tərkibindəki saf qızılın payı 58,5 faizdir. Buna görə dünya bazarında saf qızılın qiymətindəki dəyişiklik mağazada 585 əyarlı üzüyün və ya qolbağın qiymətinə eyni faizlə və dərhal təsir etməyə bilər.
Bu səbəbdən “unsiya 158,8 manat ucuzlaşıb” xəbəri mağazada bütün qızıl məmulatlarının da eyni məbləğdə ucuzlaşacağı anlamına gəlmir.
Bəs indi qızıl almaq sərfəlidirmi?
Burada universal cavab yoxdur. Qızılı zinət əşyası kimi alan şəxslə yığım və investisiya məqsədilə alan şəxsin hesablaması fərqlidir. Əgər məqsəd zinət əşyası almaqdırsa, alıcı ilk növbədə yalnız qram qiymətinə baxmamalıdır. Əyar, məmulatın çəkisi, hazırlanma haqqı və mağazanın alış-satış fərqi də nəzərə alınmalıdır.
Əgər məqsəd uzunmüddətli yığımdırsa, bir həftəlik qiymət dəyişiminə əsasən qərar vermək daha risklidir. Qızılın qiyməti qısa müddətdə həm aşağı, həm də yuxarı hərəkət edə bilər. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, Azərbaycanda investisiya qızıl sikkələri də satılır və onların müxtəlif çəkilərdə, o cümlədən 1 troya unsiyası, yarım unsiya, dörddəbir unsiya və onda bir unsiya variantları mövcuddur.
Bu isə alıcıya başqa bir seçim də verir: böyük məbləği birdəfəlik qızıla yatırmaq əvəzinə daha kiçik həcmdə alış etmək.
Qiymət yenidən arta bilərmi?
Qızılın qiymətinin gələcəkdə mütləq artacağını və ya daha da ucuzlaşacağını indidən demək mümkün deyil. Hazırda bazarda əsas diqqət dünya iqtisadiyyatındakı vəziyyətə, faiz dərəcələrinə, dolların hərəkətinə, geosiyasi risklərə və investorların təhlükəsiz aktivlərə tələbatına yönəlir. Sentyabrın son həftəsində beynəlxalq bazarda qızılın qiymətinin əvvəlcə 4 300 dollar ətrafında hərəkət etməsi, daha sonra isə 4 200 dollardan aşağı düşməsi qiymətin nə qədər sürətlə dəyişə bildiyini göstərir.
Qızılın bir troya unsiyasının həftə ərzində 158,8 manat ucuzlaşması bazarda qiymət korreksiyasının olduğunu göstərir. Amma yalnız bu göstəriciyə baxaraq “indi mütləq almaq lazımdır” nəticəsinə gəlmək düzgün olmaz.
Qızıl alan üçün ən vacib rəqəm təkcə dünya bazarındakı unsiya qiyməti deyil. Alış qiyməti, əyar, komissiya və hazırlanma xərci, həmçinin gələcəkdə satarkən əldə ediləcək məbləğ birlikdə hesablanmalıdır.
Başqa sözlə, qızılın ucuzlaşması alıcı üçün maraqlı məqam yaradır, amma bunun real fürsət olub-olmadığını müəyyən edən əsas amil alışın hansı məqsədlə və hansı qiymət şərtləri ilə həyata keçirilməsidir.
S.Abdulla
