Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Maraqlı

Qum təpələrinin sirri açıldı – Marsın və Yerin keçmiş iqlimi araşdırılır

User 18 Noyabr 2026 - 10:31 (Last updated: 18 Noyabr 2026 - 10:15)
sehra qum

Qum təpələri milyonlarla, hətta milyardlarla il əvvəl Yer kürəsində və Marsda küləklərin nə qədər güclü olduğunu alimlərə göstərə bilər. Stenford Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, ən çox qum daşıyan və qum təpələrini formalaşdıran küləyin sürəti əsasən qum dənələrinin ölçüsündən asılıdır. Bu kəşf qum çöküntüləri əsasında keçmişin iqlimini bərpa etməyə imkan verəcək.

Azpost.info bildirir ki, Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalında dərc olunan araşdırmada alimlər 30 il ərzində qeydə alınmış külək məlumatlarını və Yer kürəsinin müxtəlif bölgələrində yerləşən 24 qum təpəsi sahəsində qum dənələrinin ölçülərinə dair göstəriciləri təhlil ediblər. Onlar uzun müddət ərzində ən çox qum daşıyan küləyin sürətini hesablayıblar.

Məlum olub ki, qum təpələrinin formalaşmasında ən fəal iştirak edən küləklər qum dənələrini səth boyunca hərəkət etdirmək üçün tələb olunan minimum həddən cəmi bir qədər güclüdür. Üstəlik, qum dənələrinin ölçüsü ilə belə küləyin sürəti arasındakı əlaqə araşdırılan bütün ərazilərdə özünü göstərib. Bu ərazilərə Afrikadakı Namib səhrası və ABŞ-ın Yuta ştatındakı qum təpələri də daxildir.

Daha sonra tədqiqatçılar eyni yanaşmanı Marsdakı qum təpələrinə tətbiq ediblər və oxşar qanunauyğunluq aşkar ediblər. Bu nəticə xüsusilə diqqətəlayiqdir. Çünki iki planetdə atmosfer təzyiqi, cazibə qüvvəsi və çöküntü materiallarının xüsusiyyətləri bir-birindən xeyli fərqlənir.

Qum təpələri uzun müddətdir alimlərə planetlərin səthində üstünlük təşkil edən küləklərin istiqamətini və onların təsir xüsusiyyətlərini müəyyən etməyə kömək edir. Lakin həmin küləklərin sürətini hesablamaq daha çətin olub. Yeni tədqiqat qum təpələrində qorunub saxlanılan qum dənələrinin orta ölçüsünə əsasən bu göstəricini müəyyənləşdirməyin yolunu təklif edir.

Bu üsul yalnız müasir landşaftlara deyil, qədim dövrlərə aid daşlaşmış qum çöküntülərinə də tətbiq oluna bilər. Tədqiqatın həmmüəllifi, Stenford Universitetinin dosenti Matye Lapotr bildirib ki, bu yanaşma hətta yaşı üç milyard ilə çatan qumdaşı nümunələrini araşdırmaqla Yer kürəsində və digər planetlərdə keçmiş küləkləri və iqlim şəraitini bərpa etməyə imkan verir.

Əldə olunan məlumatlar qədim atmosfer dövranı modellərini yoxlamağa, geoloji tarix boyunca Yer kürəsində və Marsda iqlimin, eləcə də səth şəraitinin necə dəyişdiyini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.

N.Talıblı

AzPost.az

Post navigation

Previous: Putin və Çin rəhbəri arasında danışıqlar başlayıb – YENİLƏNİB
Next: Qızılın qiyməti düşdü – Azərbaycanda qiymətlər ucuzlaşacaq?

Oxşar xəbərlər

suni intelekt is
  • Maraqlı

Süni intellektlə dostluq insanları daha da tənha edir? – Alimlər təhlükədən danışdı

User 18 Noyabr 2026 - 10:14
Yumurta
  • Maraqlı

Hər gün yumurta yemək təzyiqi yüksəldir? – Alimlərdən açıqlama

User 18 Noyabr 2026 - 10:07
burcler
  • Maraqlı

18 noyabr üçün ulduz falı – Bu bürcləri vacib qərarlar və gözlənilməz təkliflər gözləyir

User 18 Noyabr 2026 - 10:00

xƏBƏR

dollar qizil
  • İqtisadiyyat

Qızılın qiyməti düşdü – Azərbaycanda qiymətlər ucuzlaşacaq?

User 18 Noyabr 2026 - 10:39
Dünya bazarında qızılın qiymətində kəskin ucuzlaşma qeydə alınıb. Noyabrın 18-də qiymətli metalın bir troya unsiyasının qiyməti 3...
Read more about Qızılın qiyməti düşdü – Azərbaycanda qiymətlər ucuzlaşacaq?
Qum təpələrinin sirri açıldı – Marsın və Yerin keçmiş iqlimi araşdırılır sehra qum
  • Maraqlı

Qum təpələrinin sirri açıldı – Marsın və Yerin keçmiş iqlimi araşdırılır

User 18 Noyabr 2026 - 10:31
Putin və Çin rəhbəri arasında danışıqlar başlayıb – YENİLƏNİB putin cin
  • Dünya

Putin və Çin rəhbəri arasında danışıqlar başlayıb – YENİLƏNİB

User 18 Noyabr 2026 - 10:16
Süni intellektlə dostluq insanları daha da tənha edir? – Alimlər təhlükədən danışdı suni intelekt is
  • Maraqlı

Süni intellektlə dostluq insanları daha da tənha edir? – Alimlər təhlükədən danışdı

User 18 Noyabr 2026 - 10:14
Hər gün yumurta yemək təzyiqi yüksəldir? – Alimlərdən açıqlama Yumurta
  • Maraqlı

Hər gün yumurta yemək təzyiqi yüksəldir? – Alimlərdən açıqlama

User 18 Noyabr 2026 - 10:07
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.