Şokolad alarkən əksər insanlar ilk növbədə qiymətinə, görünüşünə və dadına diqqət edir. Halbuki məhsulun üzərindəki tərkib, kakao yağı, saxlanma müddəti və hətta şokoladı sındırarkən çıxan səs onun keyfiyyəti barədə müəyyən təsəvvür yarada bilər. Qida mühəndisi Sevinc Məhərrəmovanın bir neçə il əvvəl verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər isə şokolad seçərkən diqqət edilməli məqamları yenidən gündəmə gətirir.
Azpost.info xəbər verir ki, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Mühəndislik və tətbiqi elmlər kafedrasının dosenti, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, qida mühəndisi Sevinc Məhərrəmova şokoladların tərkibi və keyfiyyət göstəriciləri barədə danışıb.
Yaxşı şokoladı necə seçmək olar?
Mütəxəssisin sözlərinə görə, şokoladın üzərindəki tərkib siyahısına diqqət etmək vacibdir. Həqiqi şokoladın tərkibində rəndələnmiş kakao, kakao yağı və şəkər olmalıdır.
Kakao yağının başqa bitki yağı ilə əvəz edilməsi isə məhsulun keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir.
“Üzərinə rəndələnmiş kakao, kakao yağı, şəkər yazılıbsa, bu, şokoladdır. Kakao tozu, kakavella yazılırsa, ondan şokolad dadını ala bilmərik”, – deyə mütəxəssis bildirib.
Onun sözlərinə görə, bəzi məhsulların üzərində kakao yağı əvəzinə bitki yağının istifadə edildiyi qeyd olunur. Bitki yağının olması öz-özlüyündə qeyri-adi deyil, lakin kakao yağının tamamilə bitki yağı ilə əvəz edilməsi məhsulun xüsusiyyətlərini dəyişir.
Şokoladın keyfiyyətini görünüşündən bilmək mümkündür?
Mütəxəssis şokoladın bir sıra fiziki xüsusiyyətlərinin də onun keyfiyyəti barədə məlumat verə biləcəyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, şokoladda təbii kakao qoxusu hiss olunmalıdır. Şokoladın səthi parlaq ola bilər. Plitka sındırıldıqda müəyyən xışıltılı səsin gəlməsi də məhsulun xüsusiyyətlərindən biri kimi qeyd olunur.
Şokolad ağızda əriməli və damağa yapışmamalıdır.
Mütəxəssis həmçinin şokoladın görünüşündə temperatur dəyişiklikləri nəticəsində yaranan ağ və ya boz rəngli təbəqənin də müxtəlif səbəbləri ola biləcəyini bildirib. Bu səbəbdən yalnız məhsulun görünüşünə əsaslanaraq onun keyfiyyəti barədə qəti qərar vermək düzgün deyil.
“Kakavella” nədir?
Şokolad alarkən tərkib siyahısında rast gəlinən bəzi ifadələr də diqqət tələb edir.
Məhərrəmovanın sözlərinə görə, “kakavella” kakao dənəsinin özü deyil, kakao qabığından alınan tozdur. Buna görə məhsulun üzərində bu ifadənin olması onun yüksək kakao tərkibli şokolad olduğu anlamına gəlmir.
Saxta və ya keyfiyyətsiz məhsullarda qablaşdırmanın üzərində kakao yağı və rəndələnmiş kakao barədə məlumat yazılsa da, real tərkibin fərqli ola biləcəyini də nəzərə almaq lazımdır.
Şokoladın istifadə müddəti nə qədər olmalıdır?
Mütəxəssis müsahibəsində şokoladın saxlanma müddətinə də xüsusi diqqət çəkib.
Onun sözlərinə görə, şokoladın üzərində bir il istifadə müddəti göstərilməsi şübhə doğura bilər.
“Əgər şokoladın üzərinə “İstifadə müddəti 1 il” yazılıbsa, almayın. Bir ilə heç vaxt şokolad qalmır. 4-6-8 ay arasında qalır”, – deyə Məhərrəmova bildirib.
Mütəxəssis qeyd edib ki, xüsusilə içlikli şokoladlarda saxlanma müddəti içliyin tərkibindən asılıdır. Məsələn, kişmiş və digər meyvə qurularının tərkibində nəm olduğundan məhsulun saxlanmasına təsir göstərə bilər.
Qoz, fındıq və araxis kimi məhsulların da tərkibində yağ olduğuna görə zaman keçdikcə oksidləşmə baş verə və şokoladın dadı dəyişə bilər.
“Çinar” şokoladının tərkibi də dəyişib
Açıqlamada sovet dövründən tanınan “Çinar” şokoladına da toxunulub.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, əvvəlki “Çinar” şokoladının tərkibi ilə sonrakı dövrdə eyni adla təqdim olunan məhsulun tərkibi arasında fərq olub.
O bildirib ki, əvvəlki məhsulda şokolad və yaşıl fıstıq istifadə edildiyi halda, sonrakı məhsulun tərkibində kakao tozu, araxis və bitki yağı yer alıb.
Bu nümunə göstərir ki, eyni marka və məhsul adı illər ərzində eyni tərkibin qorunacağına zəmanət vermir. Buna görə istehlakçı üçün ən etibarlı yol məhsulun qablaşdırmasındakı aktual tərkib məlumatını oxumaqdır.
Şokolad alarkən nələrə baxmaq lazımdır?
Şokolad seçərkən bir neçə sadə məqama diqqət etmək faydalıdır:
Məhsulun tərkibini oxuyun;
Kakao yağı və kakao məhsullarının olub-olmadığına baxın;
Bitki yağlarının kakao yağını əvəz edib-etmədiyini yoxlayın;
İstifadə müddətinə diqqət edin;
İçlikli şokoladlarda içliyin tərkibini ayrıca nəzərdən keçirin;
Qablaşdırmanın bütövlüyünü yoxlayın;
Məhsulu yalnız görünüşünə görə qiymətləndirməyin.
Qeyd edək ki, konkret məhsulun keyfiyyəti və təhlükəsizliyi barədə qərar verərkən qablaşdırmadakı aktual tərkib, istehsalçı məlumatı, saxlanma şəraiti və qüvvədə olan normativ tələblər nəzərə alınmalıdır.
N.Talıblı
