Süni intellekt vasitəsi ilə sürtli təhsil almanın aldadıcı olduğu sübut olunub. Bundan əlavə, süni intellekt köməyinin mənfi nəticələri var.
Azpost.info bildirir ki, təhsildə süni intellektdən istifadənin yalnız üstünlükləri deyil, həm də gizli mənfi nəticələri ola bilər. Yeni bir araşdırma ChatGPT-nin hərtərəfli öyrənmə vasitəsi kimi effektivliyini şübhə altına aldı.
Science Direct jurnalı bu barədə məlumat verir.
Sürət və bilik dərinliyi
Tədqiqata əsasən, tədqiqatçılar süni intellektin təlim tapşırıqlarının yerinə yetirilməsini sürətləndirsə də, uzunmüddətli perspektivdə materialın mənimsənilməsinin keyfiyyətini aşağı sala biləcəyi qənaətinə gəliblər. Bu, ilk növbədə anlayış dərinliyinin və biliklərin yadda saxlanılmasının azalmasını əhatə edir.
Təcrübə necə aparılıb?
Tədqiqat professor Andre Barkaoui və bir qrup həmkarı tərəfindən aparılıb. Prosesdə 120 biznes tələbəsi iştirak edib. Onlar təsadüfi olaraq iki bərabər qrupa bölünüblər.
Bir qrup təqdimatlar hazırlayarkən ChatGPT-dən fəal şəkildə istifadə edib. Digəri isə ənənəvi yanaşmadan- qeydləri müstəqil şəkildə öyrənmək, akademik mənbələrə müraciət etmək və standart axtarış motorlarından istifadə etməkdən bəhrləniblər.
Tapşırıqların icra olunması süətindəki fərqlər
Birinci mərhələdə nəticələr süni intellekt istifadəçiləri üçün yaxşı olub. Onlar tapşırıqları orta hesabla 3,2 saata yerinə yetiriblər, ənənəvi metodlardan istifadə edən tələbələr isə təxminən 6 saat vaxt sərf etdilər.
Lakin daha sürətli tamamlama daha yaxşı öyrənməyə səbəb olmayıb.
Altı aydan sonra yoxlama
Təcrübədə əsas addım təxminən altı həftə sonra aparılan bilik qiymətləndirməsi olub. Qruplar arasında əhəmiyyətli bir fərq aşkar edilib:
Ənənəvi təlim alan tələbələr təxminən 68,5% düzgün bal toplayıblar.
ChatGPT istifadəçiləri yalnız 57,5% bal toplayıb.
Fərq xüsusilə mövzunun dərindən başa düşülməsini tələb edən mürəkkəb və analitik problemləri həll edərkən nəzərə çarpıb.
Bu niyə baş verir?
Tədqiqatçılar nəticələri iki əsas mexanizmlə əlaqələndirirlər.
Birincisi, idrak boşalmasıdır. Süni intellekt təhlili, strukturlaşdırmanı və nəticə çıxarmağı öz üzərinə götürdükdə tələbənin beynində bilikləri yadda saxlamaq üçün daha az müstəqil “iş” tələb olunur.
İkinci amil anlama illüziyasıdır. Neyron şəbəkəsindən gələn aydın və məntiqi cavablar mövzunun tam mənimsənilməsi hissi yaradır. Baxmayaraq ki, müstəqil təhlil olmadan məlumat yaddaşda daha az asanlıqla yadda saxlanılır.
Süni intellektdən istifadə təcrübəsinin təsiri varmı?
Alimlər ayrıca olaraq ChatGPT-nin müntəzəm istifadəsinin nəticələri yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdırmadığını sınaqdan keçiriblər. Məlum olub ki, təcrübəli istifadəçilər təcrübəsiz istifadəçilərlə təxminən eyni dərəcədə aşağı mənimsəmə nisbətlərini nümayiş etdiriblər. Bu, süni intellektdən öyrənmə üçün istifadənin “düzgün rejimi” ideyasını şübhə altına alır.
Tədqiqatçıların nəticəsi
Müəlliflər süni intellektin müstəqil düşüncənin əvəzedicisi deyil, köməkçisi olaraq qalmalı olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, işin sürətləndirilməsi tənqidi düşüncənin itirilməsinə və peşəkar təlimin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.
Əlavə müşahidələr
Paralel olaraq, digər tədqiqatlar göstərir ki, süni intellekt iş proseslərinə daxil edilməsi mütləq iş yükünü azaltmır. Əksinə, iş gününün strukturu dəyişir: ünsiyyət və rəqəmsal sistemlərlə iş həcmi artır, diqqət isə azalır.
Həmçinin qeyd olunur ki, neyron şəbəkə istifadəçiləri tez-tez daha uzun saatlar işləyirlər ki, bu da daha asan iş gözləntilərinə baxmayaraq, peşəkar tükənmə riskini artıra bilər.
