Qlobal iqlim dəyişikliyi, su qıtlığı, karbon qazı tullantılarının artması və bunun fonunda gələn ənənəvi heyvandarlıq böhranı dünya qida sənayesini alternativ resurslar axtarmağa məcbur edir.
Azpost.info bildirir ki, hazırda dünyada milyardlarla dollar həcmində dövriyyəsi olan “alternativ protein” bazarı formalaşır və bu prosesin geosiyasi mərkəzi Şərqi Asiyaya doğru sürüşür. Sinqapur hökuməti və onun nəzdində fəaliyyət göstərən Sinqapur Qida Agentliyi (SFA) dünyada ilk dəfə olaraq laboratoriya şəraitində, bioreaktorlarda heyvan hüceyrələrindən yetişdirilən təmiz ətin rəsmi satış və istehsal şəbəkəsini genişləndirmək qərarı verib.
Bu sahədə qlobal lider olan ABŞ mənşəli “Eat Just” şirkəti Sinqapurun kənarında yerləşən Bedok sənaye zonasındakı nəhəng fabrikində istehsalat gücünü ayda 20 ton süni toyuq əti həddinə çatdırıb. Kimyəvi elementlər və bitki mənşəli qidalandırıcı mayelər daxilində böyüdülən bu ətlər üçün heç bir canlı kəsilmir, meşələr otlaqlara çevrilmir və ekologiyaya zərər dəymir.
Eyni zamanda, dəniz məhsullarından asılı olan Yaponiya da okeanların çirklənməsi və balıq ehtiyatlarının kəskin azalmasına qarşı alternativ layihələr icra edir. Tokiodakı məşhur “Culinary Future” Tədqiqat İnstitutunda dəniz yosunları, bitki yağları və xüsusi göbələk köklərindən (matsutake) hazırlanan sintetik qızılbalıq və ton balığı əti ictimaiyyətə təqdim edilib. İnstitutun baş qida mühəndisi Kenji Tanaka mətbuata açıqlamasında qeyd edib ki, laboratoriyada bioloji şəkildə formalaşdırılan bu dəniz məhsulları təbii balıqlarla eyni dad, protein və Omeqa-3 zənginliyinə malikdir. Ən əsası isə odur ki, bu məhsulların tərkibində müasir okean balıqlarının ən böyük bəlası olan ağır metallar və mikroplastik hissəcikləri tamamilə yoxdur.
Avropa İttifaqının Brüsseldə keçirilən son kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi sammitində isə rəsmi nümayəndələr bəyan ediblər ki, 2027-ci ilə qədər qitənin daxili bazarında alternativ protein məhsullarının payı minimum 15%-ə çatdırılmalıdır. Çünki Ukrayna böhranı və qlobal logistik zəncirdəki qırılmalar ənənəvi yem xərclərini, dolayısı ilə ət və süd məhsullarının qiymətini 60%-dən çox artırıb.
Sənaye analitikləri, xüsusən də beynəlxalq maliyyə qurumu olan “Barclays”ın ekspertləri hesab edirlər ki, laboratoriya ətləri və bitki mənşəli proteinlər yaxın onillikdə qlobal inflyasiyanın qarşısını alan ən effektiv iqtisadi alətə çevriləcək. Sənaye inkişaf etdikcə maya dəyəri düşür və tezliklə süni ətlər marketlərdə təbii ətdən daha ucuz qiymətə təklif olunacaq.
Samir Abdulla
