ABŞ Rusiya və Ukrayna
ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası Rusiyaya bir sıra iqtisadi və kommersiya təklifləri ilə Vladimir Putini Ukraynada atəşkəsə razı salmağa ümid edirdi. Bu təkliflərə Rusiyanın dizel yanacağına tətbiq olunan sanksiyaların ləğvi, “Lukoyl” şirkətinin beynəlxalq aktivlərinin mümkün satışı və Avropaya qaz tədarükünün bərpası kimi məsələlər daxil idi.
Azpost.info-nun məlumatına görə, The New York Times qəzetinin analitiklərə istinadən dərc etdiyi məqalədə bildirilir ki, bu yanaşma Rusiya rəhbərliyinin əsl prioritetlərini nəzərə almır. Nəşrin fikrincə, biznes və ticarət maraqları üzərindən qurulan diplomatiya Kremlin Ukrayna ilə bağlı strateji məqsədlərini dəyişdirmək üçün kifayət etmir.
ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində Rusiya və Ukrayna nümayəndələrinin, eləcə də Avropa ölkələri və NATO-dan olan müşavirlərin iştirakı ilə apardığı danışıqlar Kremlin fundamental tələbləri ilə üzləşir.
Vladimir Putin Ukraynanın müdafiə imkanlarının məhdudlaşdırılmasını, NATO-ya üzvlüyünün qadağan edilməsini və Avropanın ümumi təhlükəsizlik sisteminin yenidən nəzərdən keçirilməsini istəyir.
Niyə biznes diplomatiyası nəticə vermir?
1. Tərəflərin maraqları fərqlidir
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının Rusiyaya dair keçmiş direktoru Erik Qrinin fikrincə, biznes sahəsindən gələn amerikalı danışıqlar aparan şəxslər öz yanaşmalarını Kremlə tətbiq etməklə səhvə yol verirlər. Rusiyalı oliqarxlar üçün pul və iqtisadi maraqlar əsasdırsa, Putin siyasi və geosiyasi məqsədləri rəhbər tutur.
2. Rusiya böyük itkilərə hazır olduğunu nümayiş etdirir
Rusiya lideri müharibə naminə ölkənin çox böyük bədəl ödəməsinə hazır olduğunu göstərib. İqtisadi çətinliklərə və ciddi insan itkilərinə baxmayaraq, Kreml hərbi səylərini davam etdirir. Sammit ərəfəsində Rusiya Dövlət Statistika Xidmətinin məlumatlarını açıqlayan haker qruplarının hesablamalarına görə, müharibədə 350-390 min arasında rusiyalı hərbçi həlak olub.
3. Moskva Ukraynanın tükənməsinə ümid edir
Rusiya hesab edir ki, Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sistemi ağır qış ərəfəsində tükənməkdədir. Moskva şəhərlərə zərbələri gücləndirməklə hərbi mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışır. Bundan başqa, Kreml bir sıra Avropa ölkələrində Ukraynaya dəstəyin zəiflədiyini düşünür. Fransada və Almaniyada sağ siyasi qüvvələrin populyarlığının artması da Moskvanın diqqətindən yayınmır.
4. Moskva da ABŞ-ın iqtisadi maraqlarından istifadə etməyə çalışır
Kreml də müəyyən mənada ABŞ administrasiyasını iqtisadi razılaşmalarla cəlb etməyə çalışır. Moskva hesab edir ki, Vaşinqton iqtisadi mənfəət naminə Ukraynanı Rusiyanın şərtləri əsasında sülhə məcbur edə bilər. Lakin ABŞ-dakı daxili siyasi vəziyyət, o cümlədən Konqresin mövqeyi Ağ Evin Ukraynanın maraqlarını birtərəfli qaydada güzəştə getmək imkanlarını məhdudlaşdırır.
Danışıqların gələcəyi necə görünür?
Ekspertlər hesab edirlər ki, kommersiya və iqtisadi stimullar yalnız kompleks təzyiq strategiyasının bir hissəsi kimi nəticə verə bilər. ABŞ-ın keçmiş prezidenti Corc Buşun administrasiyası dövründə Rusiya üzrə baş müşavir olmuş Tomas Qrem bildirir ki, sanksiyaların yumşaldılması və iqtisadi razılaşmalar yalnız gərginliyin azaldılması istiqamətində real addımlara cavab olaraq tətbiq edilməlidir. Məsələn, Rusiyanın enerji infrastrukturuna zərbələri dayandırması belə addımlardan biri ola bilər. Bununla yanaşı, Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemlərinin verilməsi də davam etdirilməlidir.
Danışıqlarda əsas maneə isə Moskvanın mövqeyidir. Putin hərtərəfli sülh sazişi imzalanmadan genişmiqyaslı atəşkəsə qarşı çıxır. Kreml belə hesab edir ki, atəşkəs razılaşması Rusiyanın təzyiq və təsir imkanlarını zəiflədə bilər.
Analitiklərin fikrincə, atəşkəsdən əvvəl bütün məsələlərin həllini tələb etmək müharibənin uzanmasına gətirib çıxarır. Bununla belə, Rusiyanın da sonsuz müharibəni davam etdirmək üçün resursları məhduddur.
N.Talıblı
