ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiyaya və İrana qarşı yeni sanksiyaları nəzərdə tutan qanunu imzalayıb.
“Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026” adlanan sənəd mərhum senator Lindsi Qrehemin şərəfinə adlandırılıb. Qanun 18 sentyabrda Ağ Evdə imzalanıb. Sənəd bundan əvvəl ABŞ Konqresinin hər iki palatasından keçib.
Rusiyanın rəhbərliyinə və “kölgə donanması”na qarşı sanksiyalar
Qanun Rusiya hökuməti ilə əlaqəli və ya onu dəstəkləyən şəxslərə, o cümlədən yüksək vəzifəli məmurlara, oliqarxlara, maliyyə institutlarına və digər qurumlara qarşı sanksiyaların tətbiqini nəzərdə tutur.
Sənəddə Rusiyanın enerji sektoruna və mövcud sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə etdiyi “kölgə donanması”na qarşı tədbirlər də yer alır. Bu donanmaya Rusiyanın neftini beynəlxalq bazarlara daşımaq üçün istifadə edilən və sanksiyalardan yayınmağa kömək edən tankerlər aid edilir.
Rusiyanın neftini alan ölkələrə 100%-dək tarif
Qanunun ən diqqətçəkən müddəalarından biri Rusiyanın neft və təbii qazını alan ölkələrə qarşı əlavə gömrük rüsumlarının tətbiq edilməsinə imkan verir.
Sənədə əsasən, ABŞ Prezidenti Rusiyadan neft və qaz alan ən böyük beş ölkənin mallarına 100%-dək tarif tətbiq edə bilər. Eyni mexanizm Rusiyanın neftinə qarşı sanksiyalardan yayınmasına kömək edən beş ölkəyə də şamil edilə bilər.
Bu müddəa xüsusilə Rusiyanın böyük enerji alıcıları olan ölkələr üçün əhəmiyyətlidir. Bununla belə, qanun prezidentə bu səlahiyyətdən istifadə etmək və tariflərin konkret səviyyəsini müəyyənləşdirmək baxımından geniş imkan verir.
Rusiyadan gətirilən mallara 500%-dək rüsum
Qanun Rusiyadan ABŞ-a idxal olunan mallara qarşı daha yüksək tarif mexanizmi də müəyyən edir.
Sənədə əsasən, Rusiya mənşəli mallara 500%-dək gömrük rüsumu tətbiq edilə bilər. Qanunda uranın ABŞ-ın nüvə reaktorlarında istifadəsi və tibbi izotoplarla bağlı müəyyən istisnalar nəzərdə tutulur.
İranla bağlı müddəa da var
Qanun yalnız Rusiya ilə bağlı deyil. Sənəd 1996-cı il İran Sanksiyaları Aktının qüvvəsini 2031-ci ilə qədər uzadır. Bu müddəa İranın enerji sektoru və müəyyən digər fəaliyyətləri ilə bağlı sanksiyaların davam etdirilməsinə imkan verir.
Konqresdə necə qəbul edildi?
Qanun layihəsi sentyabrın 16-da ABŞ Nümayəndələr Palatasında 262 səsə qarşı 159 səslə qəbul edilib. Səsvermədə 203 respublikaçı və 58 demokrat sənədin lehinə səs verib.
Senat isə qanun layihəsini avqustun 7-də 86-11 səs nisbəti ilə təsdiqləyib. Beləliklə, sənəd prezidentin imzasına göndərilib və 18 sentyabrda qanuna çevrilib.
Qanunun əsas məqsədi Rusiyanın enerji gəlirlərinə, maliyyə sektoruna və Ukraynadakı müharibənin maliyyələşdirilməsinə kömək etdiyi hesab edilən şəbəkələrə iqtisadi təzyiqi artırmaqdır. Qanun eyni zamanda Rusiyanın enerji resurslarını alan üçüncü ölkələrə qarşı ikinci dərəcəli tariflərin tətbiq edilməsi üçün prezidentə yeni səlahiyyətlər verir.
Samir Abdulla
