Bu gün bazarda minlərlə insan biznes qurur. Bəziləri qısa müddətdə uğur qazanır, digərləri isə illərlə çalışsa da inkişaf edə bilmir. Maraqlıdır, uğurlu sahibkarları digərlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət nədir?
Mövzu ilə bağlı biznes məsləhətçi Çinarə Ağayeva ilə söhbətləşdik.
Azpost.info biznes məsləhətçi Çinarə Ağayeva ilə müsahibəni təqdim edir.
-Sizcə, uğurlu sahibkarı digərlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət nədir?
– Məncə, əsas fərq kapitalda, əlaqələrdə və ya şansda deyil. Əsas fərq düşüncə tərzindədir. Uğurlu sahibkar hadisələrə fərqli baxır. O, problem görəndə dayanıb şikayət etmir, həll yolu axtarır. Başqaları risk görəndə geri çəkilir, sahibkar isə riskin içində fürsət axtarır. Bu düşüncə fərqi biznesdə nəticələri tam dəyişir.
-Yəni, uğurun təməlində psixoloji yanaşma dayanır?
-Tamamilə doğrudur. Biznes ilk növbədə psixoloji oyundur. Çünki sahibkar hər gün qeyri-müəyyənliklə yaşayır. Çünki bazar dəyişir, satış azalır, rəqabət artır, komanda problemləri yaranır. Belə vəziyyətdə emosional qərarlar verən sahibkar tez yorulur. Uğurlu sahibkar isə soyuqqanlı qalmağı bacarır. O, panika ilə yox, analizlə hərəkət edir. Ən vacib xüsusiyyətlərdən biri də emosiyaları idarə etməkdir. Çünki biznesdə hər gün motivasiya yüksək olmur. İnsanı irəli aparan intizamdır.
-Bir çox insanlar uğuru pulla ölçür. Siz necə düşünürsünüz?
-Pul uğurun nəticəsidir, özü deyil. Əsl uğur dəyər yaratmaq bacarığıdır. İnsanların problemini həll edən biznes gec-tez böyüyür. Bu gün ən güclü sahibkarlar sadəcə məhsul satan insanlar deyil. Onlar etibar quran insanlardır. Müştəri artıq yalnız qiymətə baxmır. O, münasibətə, xidmətə, keyfiyyətə və güvənə baxır. Ona görə də uğurlu sahibkar uzunmüddətli düşünür. Tez qazanmaq yox, davamlı böyümək istəyir.
-Uğurlu sahibkarların ortaq xüsusiyyətləri hansılardır?
-İllərlə müxtəlif sahibkarlarla işlədikdən sonra bir neçə ortaq xüsusiyyət müşahidə etmişəm. Bunlardan ən vacibi qərar vermək bacarığıdır. Uğurlu sahibkar qərarsız qalmır. O, məlumat toplayır, analiz edir və qərar verir. Bəzən səhv qərar da verir, amma hərəkətsizlikdən daha təhlükəli bir şey olmadığını bilir. Daha bir vacib xüsusiyyət məsuliyyəti üzərinə götürməkdir. Uğursuz sahibkar günahkar axtarır. Uğurlu sahibkar isə nəticəyə görə məsuliyyəti qəbul edir. O düşünür ki, problem varsa, həll yolu da olmalıdır.
Davamlı öyrənmək də çox önəmlidir. Bazar çox sürətlə dəyişir. Dünən işləyən metod sabah nəticə verməyə bilər. Güclü sahibkar daim özünü inkişaf etdirir, kitab oxuyur, analiz edir, yeni bacarıqlar öyrənir. İnsanlarla işləmək bacarığı xüsusilə önəm daşıyır. Biznes tək adamlıq oyun deyil. Komanda qurmaq, insanları motivasiya etmək və düzgün ünsiyyət qurmaq çox vacibdir.
Ən böyük fərqlərdən biri budur. Bir çox insan qısa müddətdə böyük nəticə istəyir. Uğurlu sahibkar isə anlayır ki, güclü biznes zamanla qurulur.
– Bəs uğursuz sahibkarların ən böyük səhvi nə olur?
– Ən böyük səhv sistemsiz işləməkdir. Bir çox sahibkar hər şeyi özü idarə etməyə çalışır. Nəticədə biznes sahibdən asılı vəziyyətə düşür. Digər böyük problem isə plansızlıqdır. İnsanlar biznes açır, amma strategiya qurmur. Halbuki biznes təsadüflə yox, planla inkişaf edir. Bir məsələ də var: bəzi sahibkarlar dəyişmək istəmir. Amma bazar dəyişirsə, sən də dəyişməlisən. Əks halda geridə qalacaqsan.
– Sizcə, liderlik sahibkar üçün nə qədər vacibdir?
– Çox vacibdir. Sahibkar sadəcə pul qazanan insan deyil, o həm də liderdir. Komanda sahibkarın enerjisini və düşüncə tərzini hiss edir. Əgər rəhbər daim stress içindədirsə, qərarsızdırsa və neqativdirsə, bu bütün şirkətə təsir edir. Onu da deyim ki, əmr vermək deyil. Liderlik insanlara istiqamət göstərməkdir. Ən güclü liderlər insanları qorxu ilə yox, vizyonla idarə edir.
– Gənclər arasında sahibkarlığa maraq artır. Onlara nə tövsiyə edərdiniz?
– İlk növbədə səbirli olsunlar. Sosial mediada hər şey çox sürətli görünür, amma real biznes fərqlidir. Güclü nəticələr zaman tələb edir. İkinci vacib məsələ görünüşə yox, mahiyyətə fokuslanmaqdır. Bahalı ofis, gözəl loqo və sosial media görüntüsü biznesin uğurlu olması demək deyil. Əsas məsələ müştərinin problemini həll etmək, düzgün sistem qurmaq, maliyyəni idarə etmək, etibar qazanmaqdır. Bir də gənclər səhv etməkdən qorxmamalıdır. Ən uğurlu sahibkarlar ən çox səhvdən dərs alan insanlardır.
-Sizcə, gələcəyin uğurlu sahibkarları necə olacaq?
– Gələcəyin sahibkarı daha çevik, daha texnoloji və daha analitik olacaq. Artıq intuisiya vacibdir, amma təkbaşına kifayət etmir. Data ilə düşünmək bacarığı ön plana çıxır. Süni intellekt, avtomatlaşdırma və rəqəmsal sistemlər biznesi tam dəyişir. Amma dəyişməyən bir şey var ki, o da insan münasibətləridir. Texnologiya inkişaf etsə də, insanlar yenə etibar etdiyi insanlarla işləyəcək.
– Sonda sahibkarlara hansı mesajı vermək istərdiniz?
– Uğur bir nəticədir, proses deyil. İnsanlar nəticəni görür, amma arxadakı intizamı, stressi, riski və davamlı inkişafı görmürlər. Məncə, uğurlu sahibkarı fərqləndirən əsas xüsusiyyət də budur. O, çətinliklərə baxmayaraq yoluna davam etməyi bacarır. Çünki biznesdə ən vacib məsələ heç vaxt yıxılmamaq deyil, hər dəfə ayağa qalxa bilməkdir.
