Uzun ömür üçün qidalanma və fiziki aktivlik qədər yuxunun da əhəmiyyəti var. ABŞ alimlərinin araşdırması göstərib ki, gündəlik vərdişlər arasında yuxu müddətinin uzunömürlülüklə əlaqəsi kifayət qədər güclüdür. Araşdırmada bu göstərici ilə daha güclü əlaqə yalnız siqaret çəkmə ilə bağlı olub.
“ScienceAlert”in məlumatına görə, ABŞ-ın Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetinin tədqiqatçıları Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin 2019–2025-ci illər üzrə məlumatlarını ölkənin müxtəlif dairələrində orta ömür uzunluğu göstəriciləri ilə müqayisə ediblər.
Araşdırmada sutkada 7 saatdan az yuxu “kifayət qədər olmayan yuxu” kimi qəbul edilib.
Yuxu müddəti ilə ömür uzunluğu arasında əlaqə aşkarlanıb
Nəticələr xroniki yuxu çatışmazlığı ilə daha aşağı orta ömür uzunluğu arasında davamlı əlaqənin olduğunu göstərib. Tədqiqatçıların apardığı analizdə qidalanma və fiziki aktivliyin ömür uzunluğu ilə əlaqəsi yuxu müddəti ilə müqayisədə daha zəif olub.
Alimlər daha sonra piylənmə və diabeti də analizə əlavə ediblər. Bu zaman piylənmənin ömür uzunluğu ilə əlaqəsinin yuxu çatışmazlığından daha güclü olduğu müəyyənləşib. Buna baxmayaraq, yuxu araşdırılan əsas amillər arasında yenə də mühüm yerlərdən birini qoruyub.
Tədqiqatın müəlliflərindən Endryu MakHill yuxu müddəti ilə ömür uzunluğu arasındakı əlaqənin bu qədər nəzərəçarpacaq olacağını gözləmədiyini bildirib.
Yuxusuzluq ömrü neçə il qısaldır?
Araşdırmanın mühüm məhdudiyyəti də var. Alimlər yalnız yuxu çatışmazlığı ilə ömür uzunluğu arasında əlaqə müəyyən ediblər. Tədqiqat yuxusuzluğun birbaşa olaraq insan ömrünü qısaltdığını sübut etmir.
Bu səbəbdən xroniki yuxusuzluğun konkret olaraq neçə il ömür itkisinə səbəb olduğunu bu nəticələr əsasında demək mümkün deyil.
Bununla belə, yuxu çatışmazlığının orqanizmdə başqa mənfi dəyişikliklərlə əlaqəli olduğu məlumdur. Hətta qısa müddətli yuxusuzluq beyin fəaliyyətinə və immun sisteminə təsir göstərə bilər. Uzunmüddətli yuxu çatışmazlığı isə piylənmə və diabet kimi problemlərlə əlaqələndirilir.
Böyüklər neçə saat yatmalıdır?
Amerika Yuxu Təbabəti Akademiyası və Yuxu Araşdırmaları Cəmiyyəti böyüklərə müntəzəm olaraq gecə ən azı 7 saat yatmağı tövsiyə edir.
Endryu MakHill isə imkan daxilində yuxu müddətinin 7–9 saat arasında olmasına çalışmağın məqsədəuyğun olduğunu bildirir.
Mütəxəssislər yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq üçün gündəlik vərdişlərə də diqqət yetirməyi məsləhət görürlər. Xüsusilə yatmazdan əvvəl smartfondan istifadəni azaltmaq, gecə saatlarında serial və digər əyləncələrə görə yuxudan imtina etməmək vacibdir.
Həftəsonu daha çox yatmaq əvvəlki günlərdə yaranmış yuxu çatışmazlığını müəyyən qədər kompensasiya edə bilər. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, əsas məqsəd həftə ərzində müntəzəm və kifayət qədər yuxu almaqdır.
Beləliklə, uzunömürlülük üçün yalnız nə yediyimizə və nə qədər hərəkət etdiyimizə deyil, hər gecə neçə saat yatdığımıza da diqqət yetirmək lazımdır.
