Xəzər dənizinin səviyyəsində baş verən dəyişiklik artıq yalnız ekoloqların müzakirə etdiyi məsələ deyil. Su səviyyəsinin dəyişməsi sahilyanı ərazilərə, ekosistemlərə, infrastruktura, nəqliyyata və iqtisadi fəaliyyətə təsir göstərə bilər.
Azərbaycanın Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyində keçirilən son müzakirələrdə də Xəzər dənizində iqlim dəyişmələrinin yaratdığı risklər əsas mövzulardan biri olub. Mütəxəssislər su səviyyəsinin dəyişməsinin sahilyanı ekosistemlərə və infrastruktura mümkün təsirlərini, eləcə də uyğunlaşma tədbirlərini müzakirə ediblər.
Xəzərin səviyyəsi niyə vacibdir?
Xəzər qapalı su hövzəsidir. Burada dəniz səviyyəsinə çaylardan daxil olan suyun həcmi, yağıntılar, buxarlanma və iqlim amilləri təsir göstərir.
Səviyyənin azalması ilk növbədə sahil xəttinin geri çəkilməsi ilə nəticələnə bilər. Bu isə limanların fəaliyyətinə, gəmiçilik marşrutlarına və sahilyanı infrastruktura təsir göstərə bilər.
Digər tərəfdən, su səviyyəsində kəskin dəyişiklik Xəzərin unikal canlı aləminə də təsirsiz ötüşmür.
Azərbaycanın təbiəti nə qədər qorunur?
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin məlumatına görə, Azərbaycan ərazisinin təxminən 12 faizi meşələrlə örtülüdür, 10,3 faizi isə xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin payına düşür. Ölkədə 10 milli park, 10 təbiət qoruğu və 24 təbiət yasaqlığı fəaliyyət göstərir.
Nazirliyin məlumatlarında əsas ekoloji problemlər sırasında su hövzələrinin çirklənməsi, atmosferə zərərli qazların atılması, biomüxtəlifliyin azalması, torpaqların eroziyası və şoranlaşması, həmçinin tullantıların idarə olunması ilə bağlı problemlər göstərilir.
Problemin həlli yalnız dövlətin işi deyil
Xəzərin və ümumilikdə ətraf mühitin qorunmasında gündəlik davranışların da əhəmiyyəti var.
Plastik tullantıların azaldılması, sahillərdə zibil atmamaq, suya qənaət etmək, tullantıları çeşidləmək və yaşıllıqlara münasibətdə məsuliyyətli davranmaq kiçik addımlar kimi görünsə də, böyük ekosistem üçün əhəmiyyətlidir.
Məsələn, sentyabrın əvvəlində Xaçmaz sahilində keçirilən “Xəzəri Qoruyaq!” aksiyası zamanı 3 hektar ərazi təmizlənib və 400 kiloqram tullantı toplanıb.
Xəzərin gələcəyi yalnız dənizin özündən deyil, ətrafında yaşayan insanların davranışından da asılıdır.
