Yaxın Şərqdə artan geosiyasi gərginlik təkcə enerji bazarlarına deyil, eyni zamanda qlobal texnologiya sənayesinə də təsir göstərməyə başlayıb və xüsusilə yarımkeçirici istehsalında istifadə olunan xammalın əlçatanlığı ilə bağlı narahatlıqlar gündəmə gəlib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə böhranlar qlobal tədarük zəncirlərində zəncirvari problemlər yarada və yüksək texnologiyalar sektorunda qeyri-müəyyənliyi artıra bilər.
AzPost Bloomberg agentliyinə istinadla xəbər verir ki, PGMEA adlı mühüm kimyəvi maddənin çatışmazlığı yarımkeçirici istehsalında risk yaradır. Bu maddə neft məhsulu olan naftadan hazırlanır və mikroelektronika istehsalında fotorezist kimi istifadə olunur. Bildirilir ki, Yaxın Şərqdəki son hadisələr səbəbindən bu xammalın tapılması çətinləşib və bu vəziyyət xüsusilə Şərqi Asiyada yerləşən əsas çip istehsalçılarını təsir altına ala bilər.
Məlumata görə, artıq bəzi iri şirkətlərin maliyyə hesabatlarında tədarük zəncirində yaranan təzyiqlərin əlamətləri görünməyə başlayıb. Məsələn, Shin-Etsu Chemical illik proqnozlarını açıqlamaqdan imtina edib və bunu xammal təminatındakı məhdudiyyətlər, eləcə də enerji və resurs qiymətlərindəki dalğalanmalarla əlaqələndirib. Şirkətin əməliyyat mənfəətinin son rübdə 13 faiz azalması da mövcud vəziyyətin biznesə təsirini göstərən əsas göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Bununla belə, bəzi ekspertlər vəziyyətin daha genişmiqyaslı böhrana çevrilməyəcəyini düşünür. Boston Consulting Group tərəfindən aparılan qiymətləndirməyə əsasən, fotorezist materiallar çip istehsalının ümumi dəyərinin təxminən 15 faizini təşkil edir. Bu isə o deməkdir ki, müəyyən çatışmazlıqlar olsa belə, ümumi istehsal həcminə təsir məhdud qala bilər və bazar alternativ yollar taparaq tarazlığı qoruya bilər.
Ekspertlər hesab edir ki, hazırkı vəziyyət texnologiya sektorunda xammal mənbələrinin şaxələndirilməsinin və tədarük zəncirlərinin daha dayanıqlı qurulmasının vacibliyini bir daha gündəmə gətirir. Bu isə gələcəkdə oxşar risklərin qarşısının alınması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
