2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsi Milli Məclisə təqdim olunub. Sənədə əsasən, gələn il dövlət büdcəsinin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat, xərcləri 42 milyard 400 milyon manat, büdcə kəsiri isə 3 milyard 146 milyon manat olacaq.
Büdcənin açıqlanması ilə milyonlarla vətəndaşı maraqlandıran əsas sual yenidən gündəmə gəlib: 2027-ci ildə maaşlar və pensiyalar nə qədər artırılacaq? Pensiyaçılar, müəllimlər, həkimlər və digər büdcə təşkilatlarında çalışanları hansı dəyişikliklər gözləyir?
Prezidentdən minimum əməkhaqqı və pensiyaların artırılması ilə bağlı açıqlama
İlk növbədə qeyd edək ki, gələn il sosial ödənişlərin artırılması ilə bağlı artıq rəsmi açıqlama var. Prezident İlham Əliyev oktyabrın 2-də Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışı zamanı bildirib ki, 2027-ci ildə minimum əməkhaqqı, pensiyalar və sosial müavinətlər artırılacaq.
Dövlət başçısı bu istiqamətdə artıq göstəriş verildiyini də qeyd edib. Lakin artımın konkret məbləği və faizi hələ açıqlanmayıb.
Bu o deməkdir ki, minimum əməkhaqqı alan vətəndaşlar, pensiyaçılar və sosial müavinət alan şəxslər üçün artım gözlənilir. Ancaq hazırda neçə manatlıq artım olacağını söyləmək mümkün deyil.
Pensiyalar necə artırılacaq?
2027-ci ildə əmək pensiyalarının artırılması üçün əsas mexanizm indeksləşdirmə olacaq. Mövcud qaydaya görə, əmək pensiyalarının sığorta hissəsi ölkə üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqının illik artım tempinə uyğun indeksləşdirilir.
Bununla yanaşı, pensiyaların indeksləşdirilməsi mexanizminə dəyişiklik edilməsi də nəzərdə tutulub. Yeni yanaşmaya əsasən, orta aylıq əməkhaqqı səviyyəsinədək olan pensiyalar tam indeksləşdiriləcək. Bu həddi aşan pensiyalarda isə artıq məbləğə xüsusi əmsallar tətbiq olunacaq.
Beləliklə, pensiya artımının faizi 2026-cı ildə orta aylıq əməkhaqqının nə qədər yüksələcəyindən asılı olacaq. Hələlik 2027-ci il üçün konkret indeksasiya faizi məlum deyil.
Sosial müdafiəyə 4,9 milyard manat ayrılır
2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsində sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri üçün 4 milyard 914 milyon manat nəzərdə tutulub. Bu, 2026-cı ilin təsdiqlənmiş göstəricisindən 41 milyon manat və ya 0,8 faiz çoxdur.
Bu məbləğin 2 milyard 850,2 milyon manatı əhalinin sosial müdafiəsi, aztəminatlı ailələrə dəstək və digər sosial tədbirlərə yönəldiləcək.
Layihədə sosial müavinətlər, Prezident təqaüdləri və müvafiq kateqoriyadan olan şəxslərin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün 2 milyard 247 milyon manat, ünvanlı dövlət sosial yardımı üçün 470 milyon manat vəsait nəzərdə tutulur.
Keçmiş məcburi köçkünlərin sosial müdafiəsi üçün isə 289,4 milyon manat ayrılması planlaşdırılır. Bu vəsaitin 257,3 milyon manatı vahid aylıq müavinətlərin ödənilməsinə yönəldiləcək.
Qeyd edək ki, sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri dövlət büdcəsinin ümumi xərclərinin 11,6 faizini təşkil edir.
Bəs müəllim və həkimlərin maaşı artacaqmı?
Büdcə layihəsində təhsil və səhiyyə sahələrinə də böyük vəsait ayrılması nəzərdə tutulur. Gələn il təhsil xərcləri 5 milyard 99 milyon manat, səhiyyə xərcləri isə 2 milyard 84 milyon manat olacaq.
Hökumət 2027-ci il üzrə bütün istiqamətlərdə sosialyönlü xərclərin dövlət büdcəsindəki payını 44 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırır. Bu göstəriciyə təhsil, səhiyyə və digər sosial istiqamətlər də daxildir.
Ancaq burada mühüm məqam var: təhsil və səhiyyəyə ayrılan vəsaitin artması müəllimlərin, həkimlərin və digər işçilərin maaşlarının avtomatik yüksəlməsi demək deyil.
Hazırda bütün büdcə təşkilatlarının əməkdaşlarının əməkhaqlarının vahid faizlə artırılması barədə ayrıca qərar açıqlanmayıb. Buna görə də müəllim, həkim, dövlət qulluqçusu və digər büdcə təşkilatlarında çalışanların maaşlarına dair konkret artım faizi söyləmək mümkün deyil.
Prezidentin açıqlamasında minimum əməkhaqqının artırılması təsdiqlənsə də, bu, bütün dövlət sektorunda çalışanların maaşlarının eyni qaydada artırılacağı anlamına gəlmir.
Büdcə kəsiri və sosial xərclər nə göstərir?
2027-ci ilin dövlət büdcəsində xərclər gəlirləri 3 milyard 146 milyon manat üstələyəcək. Bu kəsirin daxili və xarici borclanma, özəlləşdirmə və digər mənbələr hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulur.
Büdcənin əsas xərc istiqamətlərindən biri də müdafiə və milli təhlükəsizlik olacaq. Bu sahəyə 8 milyard 816 milyon manat ayrılması planlaşdırılır. Təhsil, səhiyyə və sosial müdafiə ilə yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və iqtisadi inkişaf da büdcənin əsas prioritetləri sırasındadır.
Nəticə etibarilə, 2027-ci ildə minimum əməkhaqqının, pensiyaların və sosial müavinətlərin artırılması ilə bağlı dövlət başçısının açıqlaması var. Lakin artımların konkret məbləği hələ müəyyən edilməyib. Büdcə layihəsində sosial müdafiə üçün ayrılan vəsaitin həcmi isə bu istiqamətin maliyyələşdirilməsinin davam edəcəyini göstərir.
Maaş və pensiya artımlarının vətəndaşların gündəlik həyatına real təsiri isə yalnız yeni məbləğlər və onların qüvvəyə minmə tarixləri açıqlanandan sonra bəlli olacaq.
Samir Abdulla
