Pensiyaçı
Azərbaycanda pensiya yaşına çatmaq hər kəsin avtomatik olaraq əmək pensiyası alacağı demək deyil. Vətəndaşın pensiya hüququ qazanması üçün müəyyən edilmiş sığorta stajı və ya pensiya kapitalı tələblərindən birinə cavab verməsi lazımdır.
Bəs hazırda minimum pensiya almaq üçün fərdi hesabda nə qədər vəsait toplanmalıdır? 25 il iş stajı olmayan şəxslər pensiyaya çıxa bilərmi?
Minimum pensiya 320 manatdır
Azərbaycanda minimum əmək pensiyası 2025-ci il fevralın 1-dən etibarən 320 manat müəyyən edilib. Bu məbləğ 2026-cı ildə də qüvvədədir. Yaşa görə əmək pensiyası hüququnun yaranması üçün iki əsas şərtdən biri ödənilməlidir.
Birinci şərt fərdi hesabın sığorta hissəsində ən azı 46 080 manat pensiya kapitalının olmasıdır. Bu məbləğ 320 manatlıq minimum pensiyanın 144 misli əsasında hesablanır.
İkinci şərt isə ən azı 25 il sığorta stajının olmasıdır. Əgər şəxsin pensiya kapitalı tələb olunan 46 080 manatdan azdırsa, 25 illik sığorta stajı onun pensiya hüququnun yaranması üçün əsas ola bilər.
Beləliklə, 25 il sığorta stajı olmayan şəxs də kifayət qədər pensiya kapitalı topladığı halda yaşa görə əmək pensiyası ala bilər. Əksinə, kapitalı tələb olunan həddə çatmayan və 25 illik sığorta stajı olmayan şəxsin əmək pensiyası hüququ yaranmaya bilər.
Azərbaycanda pensiya yaşı neçədir?
2026-cı il iyulun 1-dən etibarən Azərbaycanda həm kişilər, həm də qadınlar üçün ümumi pensiya yaşı 65-dir. Bununla belə, qanunvericilikdə müəyyən kateqoriyadan olan şəxslər üçün güzəştli pensiya şərtləri də nəzərdə tutulur. Bu səbəbdən pensiya yaşının hesablanması zamanı şəxsin hansı kateqoriyaya aid olduğu da nəzərə alınmalıdır. Pensiya hüququ yaranmadığı halda isə qanunla müəyyən edilmiş şərtlər əsasında yaşa görə sosial müavinət almaq hüququ yarana bilər. Lakin sosial müavinət əmək pensiyası deyil və onun təyin olunma qaydaları fərqlidir.
Pensiyaya hazırlaşanlar hansı sənədləri yoxlamalıdır?
Pensiya yaşına yaxınlaşan vətəndaşların son anı gözləmədən fərdi hesablarındakı məlumatları yoxlaması vacibdir. Çünki əmək fəaliyyəti, sığorta ödənişləri və əvvəlki dövrlərə aid sənədlərlə bağlı uyğunsuzluqlar sonradan problem yarada bilər.
Xüsusilə bu sənədlərə və məlumatlara diqqət yetirilməlidir:
-Əmək kitabçası və əvvəlki iş yerlərini təsdiqləyən sənədlər;
-Hərbi xidmət keçildiyini təsdiqləyən hərbi bilet və ya arayış;
-Təhsil müddətini təsdiqləyən sənədlər;
-Fərdi hesabda toplanmış pensiya kapitalı barədə məlumatlar;
-Sosial sığorta ödənişlərinin düzgün qeydə alındığını göstərən məlumatlar.
DOST Agentliyinin məlumatına görə, pensiya təyinatı zamanı əmək kitabçası, hərbi bilet və bəzi hallarda əyani təhsil dövrünü təsdiqləyən sənədlər də tələb oluna bilər.
Pensiya yaşına çatmaq kifayət etmir
Vətəndaşlar pensiya yaşına çatmağı gözləmədən fərdi hesablarında nə qədər kapital toplandığını və sığorta stajlarının düzgün qeydə alınıb-alınmadığını dəqiqləşdirməlidirlər. Çünki pensiya hüququ yalnız yaşla müəyyən edilmir. Əsas məsələ tələb olunan pensiya kapitalının və ya sığorta stajının mövcud olmasıdır. Bu məlumatların əvvəlcədən yoxlanılması gələcəkdə pensiya təyinatı zamanı yarana biləcək problemlərin qarşısını almağa kömək edə bilər.
S.Abdulla
