İranın demək olar ki, bütün neft ixracatının keçdiyi Xarq adası ABŞ-ın mümkün əməliyyatı ilə bağlı müzakirələrdə əsas mərkəzə çevrilib.
ABŞ-ın İranın Xarq adasında mümkün əməliyyatı analitiklər arasında ciddi narahatlıq doğurur. Çünki bu ada sadəcə hərbi qala deyil, həm də qlobal enerji sisteminin əsas elementidir. Ada Hörmüz boğazının şimal-qərb girişində yerləşir, lakin onun əhəmiyyəti ölçüsünə qeyri-mütənasibdir: əsasən Çinə yönəlmiş İranın neft ixracatının 94%-ə qədəri oradan keçir.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə The Independent məlumat verir.
Media xəbərlərinə görə, Pentaqon həqiqətən də adaya eniş etməyi düşünür. Ağ Ev vurğulayır ki, heç bir yekun qərar verilməyib, lakin hərbi rəsmilər prezidentə manevr etmək üçün müxtəlif variantları araşdırırlar. İctimai açıqlamalar isə ziddiyyətli olub: Donald Tramp eyni zamanda İrana qarşı hərbi fəaliyyəti məhdudlaşdırma ehtimalını etiraf edir və qeyd edildiyi kimi, sərt tədbirləri istisna etmir.
Trampın Xarq adasına marağı yeni deyil. 1980-ci illərin sonlarında o, amerikalılara və ya onların gəmilərinə hücum edilərsə, adanı işğal etməyə və nəzarəti ələ keçirməyə hazır olacağını bildirmişdi. Bu mövqe, mahiyyət etibarilə, Xarqın İran iqtisadiyyatında həssas nöqtə kimi strateji qavranılmasını əks etdirir.
Mütəxəssislər belə bir əməliyyatın genişmiqyaslı nəticələrə səbəb ola biləcəyi ilə razılaşırlar. Analitiklər qeyd edirlər ki, adanın ələ keçirilməsi Tehranın əsas valyuta mənbəyini faktiki olaraq kəsəcək və bu da ölkənin iqtisadi sabitliyini uzun müddət sarsıda bilər. Eyni zamanda, bu, münaqişənin kəskin şəkildə artmasına səbəb ola bilər. Hörmüz boğazında vəziyyət onsuz da gərgin olaraq qalır: İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu da daxil olmaqla İran qüvvələri gəmiçilik üzərində nəzarəti gücləndirib və nəqliyyat əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.
Neft bazarı bu cür risklərə dərhal reaksiya verir. Qiymətlər artıq barel üçün 119 dollardan yuxarı qalxıb və İran xəbərdarlıq edir ki, gərginlik daha da artarsa, qiymət 200 dollara yaxınlaşa bilər. Bu, vəziyyəti təkcə region üçün deyil, bütün qlobal iqtisadiyyat üçün həssas edir.
Amerikalı ekspertlər arasında da müvafiq hərəkət planı ilə bağlı fikir ayrılığı mövcuddur. Bəzi keçmiş Pentaqon rəsmiləri hesab edirlər ki, infrastrukturu məhv etməkdənsə, mümkün hökumət dəyişikliyindən sonra ölkənin yenidən qurulmasında gələcəkdə istifadə üçün onu nəzarətə götürmək daha məqsədəuyğun olardı. Lakin digər analitiklər uzunmüddətli münaqişə riski barədə xəbərdarlıq edirlər: ABŞ terminal üzərində nəzarəti bərqərar etsə belə, İran rəhbərliyi yerində qala bilər və bu da açıq çıxış yolu olmadan uzunmüddətli qarşıdurmaya səbəb ola bilər.
Məhz bu amil bu ssenarini xüsusilə təhlükəli edir. Mütəxəssislərin fikrincə, əvvəlki Amerika liderləri Xarqaya birbaşa müdaxilədən qəsdən çəkinirdilər, onun qlobal neft bazarı üçün kritik əhəmiyyətini dərk edirdilər. Ada ətrafındakı status-kvonu dəyişdirmək üçün edilən hər hansı bir cəhd qlobal nəticələrə səbəb olan zəncirvari reaksiyaya səbəb ola bilər.
