Azərbaycanda bank-müştəri münasibətlərində ən riskli məqamlardan biri zaminlik institutudur. Çox vaxt vətəndaşlar elə düşünürlər ki, borclunun həmin an üçün banka olan borcu bağlandısa, zaminlik öhdəliyi də avtomatik sona çatır. Lakin “kredit xətti” (overdraft və ya bərpa olunan kredit xətti) müqavilələrində vəziyyət fərqlidir.
AzPost xəbər verir ki, əgər siz konkret bir məbləğə deyil, kredit xəttinə zamin durmusunuzsa, bu o deməkdir ki, bank həmin şəxsə müəyyən müddət ərzində (məsələn, 5-10 il) dəfələrlə pul götürüb qaytarmaq imkanı verir. Siz isə bu müddət ərzində həmin xətt üzrə yaranacaq hər bir yeni borca görə məsuliyyət daşıyırsınız. Borclunun cari borcunu sıfırlaması kredit xəttini ləğv etmir.
Bank əməkdaşlarının “kredit xətti ləğv olunmur” və ya “onsuz da ona bir daha kredit verməyəcəyik” kimi şifahi vədləri hüquqi qüvvəyə malik deyil. Bankın daxili siyasəti dəyişə bilər və bir neçə ildən sonra həmin şəxsə yenidən kredit ayrıla bilər. Bu halda sizin imzaladığınız zaminlik müqaviləsi hələ də qüvvədə olduğu üçün yenidən məsuliyyət daşımalı olacaqsınız.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 477-ci maddəsi zaminliyə xitam verilməsi hallarını tənzimləyir. Sizin vəziyyətinizdə tətbiq olunmalı hüquqi addımlar bunlardır:
-
Banka şifahi deyil, rəsmi (yazılı) ərizə ilə müraciət edin. Ərizədə qeyd edin ki, borc tam bağlandığı üçün zaminlik müqaviləsinə xitam verilməsini və adınızın sistemdən zamin kimi silinməsini tələb edirsiniz.
-
Bank və zamin arasında zaminlik müqaviləsinin ləğvi barədə Xitam Sazişi imzalanmalıdır. Bank bundan imtina edərsə, rəsmi imtina məktubu tələb edin.
-
Əsas borclu ilə danışaraq bankdan kredit xəttinin tamamilə bağlanmasını (xəttin ləğvi) tələb etməsini istəyin. Xətt ləğv olunarsa, zaminlik də qüvvədən düşür.
Əgər bank könüllü olaraq zaminliyi ləğv etmirsə, sizin “Zaminlik müqaviləsinə xitam verilmiş hesab edilməsi” barədə iddia tərəfi kimi məhkəməyə müraciət etmək hüququnuz var. Xüsusilə əsas borclunun gecikmələri olduğu və məhkəmə çəkişməsi yaşandığı üçün siz “zaminin vəziyyətinin ağırlaşması” və ya “müqavilə müddətinin bitməsi” əsasları ilə bu müqavilədən xilas ola bilərsiniz.
Vacib Qeyd: Mülki Məcəlləyə əsasən, əgər zaminlik müqaviləsində müddət göstərilməyibsə və bank borcun ödənilməli olduğu vaxtdan bir il ərzində zaminə qarşı iddia qaldırmayıbsa, zaminliyə xitam verilir.
Əlinizdə “Borcun ödənilməsi barədə arayış”ın olması kifayət deyil. Həmin arayışda “Zaminlik müqaviləsi üzrə bankın zaminə qarşı heç bir iddiası yoxdur və müqavilə xitam olunmuş sayılır” cümləsinin yazılmasına çalışın. Əks halda, gələcəkdə gözlənilməz “sürpriz” borclarla qarşılaşa bilərsiniz.
