29 apreldə Ağveranda keçirilən görüşdə Ermənistan və Azərbaycanın delimitasiya komissiyaları delimitasiya işlərinin aparılması prosedurlarına dair üç layihə qaydasının mətnlərini razılaşdırıb və mübadilə ediblər.
Tərəflər bu qaydaları təsdiq üçün öz hökumətlərinə təqdim etmək barədə razılığa gəliblər. Hökumətlər onları müvafiq qərarlar vasitəsilə təsdiqləməlidirlər.
Azpost.info bildirir ki, Ermənistan Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış hökumət qərarının layihəsi 15-31 may tarixlərində Ermənistan Respublikasının hüquqi aktlarının layihələrini dərc edən e-draft.am saytında ictimai müzakirəyə çıxarılıb.
Xatırladaq ki, bu razılaşmadan əvvəl – 19 aprel 2024-cü ildə – tərəflər artıq Tavuş bölgəsi istiqamətində, Bağanis-Bağanis-Ayrım, Voskepar-Aşağı Əskipara, Kirants-Xeyrimli və Berkaber-Qızıl Hacılı hissələrində delimitasiyaya başlayıblar.
Ekspert qrupları nə edəcək və delimitasiya xəritəsi necə olacaq?
Layihəyə görə, tərəflərin razılaşdırdığı qaydalara əsasən, delimitasiya üzrə ekspert qrupları yaradılacaq.
Qrupa Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin, Müdafiə Nazirliyinin, Ərazi İdarəetmə və İnfrastruktur Nazirliyinin, Kadastr Komitəsinin nümayəndələri, eləcə də müvafiq mütəxəssislər – geodeziyaçılar və kartoqraflar daxil edilməlidir.
Yaxın gələcəkdə yaradılacaq ekspert qrupları komissiyalara hesabat verəcəklər.
Ekspertlər bütün müvafiq kartoqrafik sənədlərlə yanaşı, bütün tənzimləyici və digər hüquqi qüvvəyə malik sənədlərlə də işləyəcəklər. Bu, xəritələrin və hüquqi qüvvəyə malik sənədlərin istifadəsinə heç bir məhdudiyyət qoyulmadığını göstərir.
Qruplar həmçinin məsafədən zondlama məlumatlarını (sərhəd xəttinin peyk görüntüləri) və/və ya PUA-lardan hava fotoqrafiyasını əldə etmək və emal etmək üçün texniki işlər görəcəklər.
Bundan əlavə, delimitasiya dövründə vahid geodeziya bazası (dövlət sirri təşkil edən məlumatları ehtiva etməyən) yaradılmalı, bütün sərhədin çəkilişi, sərhəd xəttinin razılaşdırılması, razılaşdırılmış sərhəd xəttini əks etdirən delimitasiya xəritəsinin layihəsinin hazırlanması, dövlət sərhədinin təsviri və s. daxil olmaqla topoqrafik və geodeziya işləri başa çatdırılmalıdır.
Delimitasiya xəritəsində razılaşdırılmış sərhəd xətti bütöv qırmızı xətt kimi göstəriləcək. Xəritə sərhədin bütün uzunluğunu və hər tərəfində 3 kilometr enində ərazi zolağını əhatə etməlidir. Bütün xəritə vərəqləri albom formatında təqdim olunacaq.
Vərəqlərin nömrələnməsi qərbdən şərqə doğru hərəkət edən Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin şimal hissəsindən başlayacaq. Başqa sözlə, albomda əvvəlcə Tavuşun, sonra Geqarkunik, Vayots Dzor və nəhayət Zəngəzurun (Sünikin) delimitasiya olunmuş ərazilərinin xəritələri olacaq.
Xatırladaq ki, 16 yanvar 2025-ci ildə iki komissiya dövlət sərhədində şimal hissəsindən — Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstan sərhədlərinin təmas nöqtəsindən — kompleks delimitasiya işlərinə başlamaq və cənuba doğru Ermənistan, Azərbaycan və İran sərhədləri arasındakı təmas nöqtəsinə qədər davam etmək barədə razılığa gəlmişdilər.
Delimitasiya ilə bağlı xəritə albomu hər biri erməni, Azərbaycan və rus dillərində iki nüsxədə tərtib ediləcək. Bütün Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin protokol təsviri də oxşar şəkildə hazırlanacaq. Bu sənəd və xəritə albomu Ermənistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında dövlət sərhədi müqaviləsinə əlavə olunacaq.
Delimitasiya xəritəsi dövlət sərhəd xəttini təsvir edən və ekspert delimitasiya işləri üçün əsas rolunu oynayan 1:25.000 miqyaslı işçi xəritəyə əsaslanacaq. Komissiyalar arasında razılığa əsasən, zəruri hallarda ayrı-ayrı sərhəd hissələri üçün daha böyük miqyaslı işçi xəritələr yaradıla bilər. İşçi xəritə ArcGIS və Panorama proqram paketlərindən və ya komissiyalar tərəfindən təsdiq edilmiş digər proqram təminatından istifadə etməklə yaradılacaq.
Samir Abdullayev
