Stress, uğursuzluqlar və başqalarının mənfi fikirləri insanın özünəinamını asanlıqla sarsıda bilər. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, hər gün tətbiq edilən sadə vərdişlər daxili gücü qorumağa və özünəinamı artırmağa kömək edir.
Bu barədə jurnalist Cill Zvarenstayn YourTango nəşrində yazıb.
Özünəinam niyə azalır?
Aşağı özünəinam bir çox insanın üzləşdiyi problemdir. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə karyeraya, şəxsi münasibətlərə və ümumi həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, özünəinamın zəifləməsinə yalnız daxili şübhələr deyil, ətrafdakı insanların mənfi münasibəti, sosial şəbəkələrin yaratdığı müqayisə hissi və uşaqlıqdan formalaşan psixoloji təsirlər də səbəb olur.
“Kral Şir” cizgi filmində Mufasanın Simbaya dediyi “Kim olduğunu unutma” fikri də insanın öz dəyərini xatırlamasının vacibliyini vurğulayır. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, təzyiq altında belə özünəinamını qoruyan insanların ortaq 7 vərdişi var.
1. Hərəkəti həyatın bir hissəsinə çevirmək
Fiziki aktivlik endorfin və serotonin hormonlarının ifrazını artıraraq əhvalı yaxşılaşdırır. ABŞ-ın Mayo Klinikasının məlumatına görə, idman ideal bədən uğrunda yarış deyil, sağlamlıq və zövq üçün edildikdə özünəinamı və emosional vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.
2. Başqalarına kömək etmək
Könüllü fəaliyyət insanın diqqətini öz problemlərindən yayındırır və həyatına məna qazandırır. 28 araşdırmanın nəticələri göstərib ki, heyvanlara yardım etmək, mentorluq proqramlarında və ictimai layihələrdə iştirak özünəhörməti artırır.
3. Pis münasibətə dözməmək
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, dostların, həmkarların və ya digər insanların hörmətsiz davranışına göz yummaq insanın özünəinamını zəiflədir. Klinik sosial işçi Terri Qaspardın sözlərinə görə, sağlam özünəinamı olan insanlar ətraflarını daha diqqətlə seçir və onların dəyərlərinə uyğun gəlməyən münasibətləri qəbul etmirlər.
4. Keçdiyiniz yolu qiymətləndirmək
İnsanlar çox vaxt yalnız uğursuzluqları xatırlayır. 2023-cü ildə aparılan araşdırma göstərib ki, uğursuzluq zamanı insanın özünə mərhəmətlə yanaşması özünü həddindən artıq tənqid etməsinin qarşısını alır.
5. Özünə qayğı göstərmək
Ailə psixoterapevti İnqrid Helander bildirir ki, insanın əsas fiziki və emosional ehtiyaclarını qarşılaması stresslə mübarizə aparmaq üçün möhkəm təməl yaradır. Kifayət qədər yuxu, sağlam qidalanma və istirahət özünəinamın vacib elementləridir.
6. Əhvalı yüksəldən şeylərin siyahısını hazırlamaq
Psixoloq Qay Vinç qeyd edir ki, özünəinam daim dəyişə bilər. Buna görə də hər kəs özünü yaxşı hiss etdirən fəaliyyətləri əvvəlcədən müəyyən etməlidir. Sevimli musiqini dinləmək, gəzintiyə çıxmaq, dostlarla söhbət etmək və ya hobbilə məşğul olmaq belə üsullardan ola bilər.
7. Mükəmməllik xəstəliyindən uzaq durmaq
2024-cü ildə aparılan araşdırma sosial şəbəkələrdən həddindən artıq istifadənin insanların bədən görünüşündən narazılığını artırdığını göstərib. Mütəxəssislər insanlara özlərini başqaları ilə müqayisə etməməyi və onlarda narahatlıq yaradan sosial media hesablarını izləməkdən imtina etməyi tövsiyə edirlər.
Psixoloqlar hesab edirlər ki, özünəinam birdəfəlik əldə olunan xüsusiyyət deyil. O, gündəlik vərdişlər, sağlam münasibətlər və insanın özünə qarşı qayğıkeş yanaşması sayəsində qorunub saxlanılır.
Sunay Aydın
